Proterra

Ne yapıyordu?

Proterra, bataryalı elektrikli şehir otobüsleri tasarlayıp üreten, diğer ağır vasıta üreticilerine batarya ve güç aktarma sistemleri, filolara da şarj çözümleri sunan bir şirketti. 2004'te Colorado'da Dale Hill tarafından kuruldu ve 2015'te merkezini Kaliforniya'daki Burlingame'e taşıdı. 2021'de bir SPAC birleşmesiyle Nasdaq'ta işlem görmeye başladı.

Neden kapandı?

Şirketin iflas gerekçeleri arasında tedarik zinciri aksaklıkları, bunların yol açtığı gecikmeli teslimatlar ve sözleşme cezaları yer aldı. Her toplu taşıma kurumu için büyük ölçüde özelleştirilmiş araç üretmek maliyetleri yükseltti, 12 ile 18 ay süren üretim döngülerinde enflasyon kâr marjlarını eritti. Philadelphia'da SEPTA'nın aldığı 25 otobüsün şasi kusurları nedeniyle hizmetten çekilmesi gibi kalite sorunları da itibarı zedeledi. Proterra 7 Ağustos 2023'te Chapter 11 başvurusu yaptı. Kasım 2023'te şirketin üç iş kolu ayrı ayrı satıldı.

Hikâyesi

Kasım 2023'te bir iflas sürecinde, ABD'nin elektrikli otobüs öncülerinden biri üç parçaya ayrıldı. Volvo Group, batarya ve güç aktarma sistemleri üreten Proterra Powered için 210 milyon dolarlık teklifle ihaleyi kazandı. Otobüs üretimi Phoenix Motorcars'a, şarj sistemleri işi Cowen Equity'ye gitti. Yaklaşık yirmi yıllık bir şirket böylece dağıldı.

Proterra'yı 2004'te Colorado'nun Golden kentinde Dale Hill kurdu. Hill daha önce Denver'da hibrit otobüsler üreten TransTeq'i kurmuştu; Proterra ise sıkıştırılmış doğalgaz teknolojisini bırakıp federal alternatif yakıt programlarının desteklediği bataryalı elektrikli otobüslere yöneldi. Şirket 2010 ile 2011 arasında üretimini ve yönetimini Güney Carolina'daki Greenville'e taşıdı, 2014'te Tesla'dan gelen Ryan Popple'ı CEO yaptı ve 2015'te merkezini Kaliforniya'daki Burlingame'e aldı. 2021'de ArcLight Clean Transition adlı SPAC ile birleşerek Nasdaq'ta işlem görmeye başladı.

Şirket otobüsün ötesine de açıldı: Thomas Built Buses ile elektrikli bir okul otobüsü geliştirdi, Lightning eMotors ile 2022-2025 dönemi için 10 bine kadar araç bataryası anlaşması yaptı. 2022'de 199 yeni otobüs ve 1.229 araç için batarya sistemi teslim etti. Müşterilerine bataryanın bedelini peşin yerine zamana yayarak ödeme imkânı veren bir kiralama programı da sunuyordu. Ancak sahada sorunlar vardı: Philadelphia'nın toplu taşıma kurumu SEPTA'nın 2016'da aldığı 25 otobüs, şasi kusurları nedeniyle Şubat 2020'de hizmetten çekildi ve kurum yönetimi elektrikli araç alımlarının geleceğini sorgular hale geldi.

7 Ağustos 2023'te Proterra Chapter 11 başvurusu yaptı. Gerekçeler arasında tedarik zinciri aksaklıkları, bunların yol açtığı teslimat gecikmeleri ve tedarikçi sözleşmelerinden doğan cezalar vardı. Her toplu taşıma kurumu için büyük ölçüde özelleştirilmiş araç üretmek maliyetleri artırıyor, 12 ile 18 ay süren üretim döngülerinde enflasyon kâr marjlarını eritiyordu. Kasım'daki açık artırmalarla şirket parçalandı; Phoenix Motorcars eski Proterra modellerini 2024'ten itibaren kendi markasıyla üretmeye başladı.

Proterra'nın hikâyesi, doğru teknolojiye ve büyüyen bir pazara sahip olmanın, üretim ekonomisi bozuk bir iş modelini kurtarmadığını gösteriyor. Şirketin en değerli parçasının otobüsler değil bataryalar olduğu ise ancak iflas masasında netleşti.

Girişimciler için dersler

• Kamu ihalelerinde her müşteri için ayrı özelleştirilmiş ürün üretmek maliyeti öngörülemez kılar; standart bir platform ve sınırlı seçenek sunun.
• Uzun teslim süreli sözleşmelere enflasyon ve tedarik gecikmesi için fiyat ayarlama maddeleri ekleyin.
• En değerli teknolojinizi ayrı bir iş kolu olarak erkenden güçlendirin; Proterra'nın iflasında en yüksek teklifi otobüsler değil, batarya işi aldı.

Kaynaklar

1. Proterra (bus manufacturer) (Wikipedia)
2. EV firm Proterra files for Chapter 11 bankruptcy (Reuters, 2023-08-07)
3. What led to EV darling Proterra's bankruptcy (TechCrunch, 2023-08-09)
4. Volvo Group wins bid for bankrupt Proterra battery assets (FreightWaves, 2023-11-10)
5. https://www.wikidata.org/wiki/Q18011784
6. Wikipedia (EN)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.