Friendster

Ne yapıyordu?

Friendster, Jonathan Abrams'ın 2002'de Mountain View'da kurduğu, kullanıcıların arkadaş ağları kurup fotoğraf, mesaj ve yorum paylaşmasını sağlayan ilk sosyal ağlardan biriydi. Site flört, etkinlik ve müzik keşfi için de kullanıldı. 2009'da Malezyalı MOL Global'e satıldı ve 2011'de sosyal oyun platformuna dönüştü.

Neden kapandı?

Friendster, Nielsen//NetRatings verilerine göre Nisan 2004 civarına kadar lider sosyal ağdı, ancak sayfa görüntülemelerinde MySpace tarafından geçildi. 2003'te Google'ın 30 milyon dolarlık satın alma teklifini reddetmesi, Associated Press'e göre Silikon Vadisi'nin en büyük hatalarından biri sayıldı. Sık CEO değişiklikleri yaşandı ve sonraki bir sermaye artırımı şirkete 2003'teki değerinin yüzde 5'inden azını biçti. ABD'deki trafik 2009'dan itibaren sert düştü ve bu düşüş büyük ölçüde Facebook'un yükselişine bağlandı. Asya'ya odaklanan şirket 2009'da 26,4 milyon dolara satıldı, sosyal oyun dönüşümü de onu kurtarmadı ve hizmetler Haziran 2015'te durduruldu.

Hikâyesi

2003'te Google, bir yaşındaki Friendster'ı satın almak için 30 milyon dolar teklif etti. Şirket teklifi reddetti ve aynı yıl Kleiner Perkins ile Benchmark Capital'den aldığı yatırımla 53 milyon dolarlık bir değerlemeye ulaştı. Associated Press sonradan bu kararı Silikon Vadisi'nin en büyük hatalarından biri olarak andı.

Friendster'ı 2002'de Kanadalı programcı Jonathan Abrams Mountain View'da kurdu. Adı, İngilizce arkadaş anlamına gelen friend kelimesiyle dönemin ünlü paylaşım servisi Napster'ın birleşiminden geliyordu. MySpace, hi5 ve Facebook'tan önce yayına giren site ilk birkaç ayda 3 milyon kullanıcıya ulaştı; Time, Vanity Fair ve Spin gibi yayınlar başarısını anlattı, kurucusu dergi kapaklarına ve gece şovlarına çıktı.

Liderlik uzun sürmedi. Nielsen//NetRatings verilerine göre Nisan 2004 civarında MySpace sayfa görüntülemelerinde Friendster'ı geçti. Aynı ay Abrams CEO'luktan alındı; ardından Tim Koogle, Scott Sassa, Taek Kwon ve Kent Lindstrom art arda yönetime geldi. Kleiner ve Benchmark'ın sonraki sermaye artırımı şirkete 2003 değerinin yüzde 5'inden azını biçti. Şirket 2006 ile 2008 arasında DAG Ventures ve IDG Ventures'ın liderlik ettiği turlarla para toplamayı sürdürdü.

Friendster'ın ikinci hayatı Asya'da başladı. 2008'de kayıtlı kullanıcı sayısı 115 milyonu aşmıştı ve site Asya'da en çok aylık tekil ziyaretçiye sahip sosyal ağdı. ABD'de ise trafik 2009'dan itibaren çöktü; düşüş büyük ölçüde Facebook'un yükselişine bağlandı. Aralık 2009'da Malezyalı MOL Global şirketi 26,4 milyon dolara satın aldı, Facebook ise 2010'da Friendster patentlerini 40 milyon dolara aldı. Haziran 2011'de sosyal oyun sitesine dönüşen Friendster 14 Haziran 2015'te tüm hizmetlerini durdurdu ve şirket 2018'de resmen sona erdi. Alan adı 2023'te el değiştirdi; 2026'da eski platformla hukuki ya da teknik bağı olmayan yeni bir uygulama aynı adla yayına girdi.

Friendster, sosyal ağ kavramını ana akıma taşıyan öncülerdendi, ama öncülük kalıcı bir avantaj sağlamadı. İlk hamle avantajı, rakipler daha hızlı büyüdüğünde ve yönetim sürekli değiştiğinde kolayca eriyebiliyor.

Girişimciler için dersler

• Erken lider olmak kalıcı bir avantaj değildir; MySpace ve Facebook gibi rakipler geldiğinde kullanıcıyı neyin tuttuğunu sürekli ölçün.
• Ciddi bir satın alma teklifini reddederken gerekçenizi ve bir sonraki değerleme hedefinizi somut verilerle yazın.
• Yönetimdeki sık değişiklikler ürün yönünü bulanıklaştırır; kurucu ile yatırımcılar arasındaki rol paylaşımını erkenden netleştirin.

Kaynaklar

1. Friendster (Wikipedia)
2. After seven years, Friendster sells to Malaysian company (The Guardian, 2009-12-10)
3. The Friendster Tell-All Story (TechCrunch, 2006-10-15)
4. https://www.wikidata.org/wiki/Q1347103
5. Wikipedia (TR)
6. Wikipedia (EN)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.