Fotokritik

Ne yapıyordu?

Fotokritik, amatör ve profesyonel fotoğrafçıların çalışmalarını yükleyip kategorilere ayırdığı, birbirlerinin fotoğraflarını yorumladığı bir topluluk sitesiydi. Türkiye'de fotoğraf odaklı en geniş kitleye ulaşan platformlardan biri oldu. 2006'dan itibaren izlesene.com ve blogcu.com gibi siteleri de bünyesinde toplayan Nokta'nın portföyünde yer aldı.

Neden kapandı?

Nokta'nın CEO'su Tümay Asena'ya göre kapanışın temel nedeni, fotoğraf paylaşma alışkanlığının büyük ölçüde sosyal medyaya kaymasıydı. Asena, değişime dirençli sadık bir kullanıcı çekirdeğiyle çalışmanın, değişen kullanıcı alışkanlıklarını ve cihaz tercihlerini görmeyi geciktirdiğini söyledi. Dikey internet ürünlerinde durağan bir bakış açısının ürünün sonunu hazırladığını da ekledi. Fotoğraf blogu TozluMercek'in forum istatistiklerine dayanan değerlendirmesine göre fotoğraf çekme akımı zayıfladıkça bu tür sitelerin kitlesi eridi, trafik düştükçe altyapı masrafları taşınamaz hale geldi. Nokta, 2017'de siteyi emekliye ayırma kararı aldı.

Hikâyesi

Fotokritik, 2000'lerin ortasında Türkiye'de fotoğrafla uğraşan amatör ve profesyonellerin buluştuğu en kalabalık çevrim içi topluluklardan biriydi. Kullanıcılar fotoğraflarını yüklüyor, kategorilere ayırıyor ve birbirlerinin çalışmalarını eleştiriyordu. Site, ODTÜ'de tanışan bir grup arkadaşın kurduğu Nokta İnternet Teknolojileri'nin Türkiye pazarında büyümek için 2006'da satın aldığı ilk ürün oldu. Milliyet'in 2007'deki haberine göre Nokta, Fotokritik'i izlesene.com ve blogcu.com ile birlikte toplam 2 milyon dolara almıştı.

Nokta'nın CEO'su Tümay Asena'nın Capital'e anlattığına göre Fotokritik on bir yıl boyunca yüz binlerce kayıtlı kullanıcıya ve milyonun üzerinde fotoğrafa ev sahipliği yaptı. Ancak zamanla fotoğraf paylaşma alışkanlığı büyük ölçüde sosyal medyaya kaydı. Masaüstü döneminde büyüyen dikey bir topluluk sitesi, kullanıcıların yeni cihaz ve paylaşım alışkanlıkları karşısında eski çekiciliğini kaybetti.

Asena sorunun bir kısmını sitenin kendi kullanıcılarına bağlıyor. Değişime dirençli bir kemik kullanıcı grubuyla çalışmak, değişen alışkanlıkları ve cihaz tercihlerini görmeyi geciktirmişti. Asena'ya göre dikey internet ürünlerinde durağan bir bakış açısı ürünün sonunu hazırlıyordu; sürekli ileriye bakmak ve kararlı adım atmak işin doğasıydı. Nokta, 2017'de Fotokritik'i emekliye ayırma kararı aldı.

Fotoğraf blogu TozluMercek, 2018'de yayımladığı "Fotokritik neden kapandı?" başlıklı yazıda aynı tabloyu kendi forum istatistikleriyle anlattı. Yazara göre 2011 ve öncesinde güçlü bir fotoğraf çekme akımı vardı; akım zayıfladıkça fotoğraf forumlarının kitlesi eridi ve 2016 başında kullanıcı nüfusu yarı yarıya azalmıştı. Trafik düştükçe altyapı masrafları taşınamaz hale geldi, büyük ve orta ölçekli fotoğraf siteleri birer birer kapandı ya da küçüldü.

Fotokritik'in kapanışı, bir dönemin en canlı dikey topluluklarından birinin, kullanıcılar başka platformlara taşınırken nasıl sessizce tarihe karıştığını gösteriyor. Aynı zamanda sadık kullanıcıların memnuniyetinin, pazarın geri kalanındaki değişimi gizleyebileceğini hatırlatıyor.

Girişimciler için dersler

• Sadık çekirdek kullanıcıların sesi, pazarın geri kalanının nereye gittiğini duymanı engellememeli.
• Kullanıcıların cihaz ve paylaşım alışkanlıkları değişirken ürünün de dönüşmeli.
• Dikey bir topluluk, genel platformların sunmadığı bir değeri net biçimde koruyamazsa erir.

Kaynaklar

1. Öğreten deneyim (Capital, 2019-05-25)
2. Fotokritik Neden Kapandı? Fotoğraf Forumlarına Neler Oluyor? (TozluMercek, 2018-08-27)
3. ODTÜ'lü 6 genç, 'adres' satarak milyoner oldu (Milliyet, 2007-07-01)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.