Fisker Inc.

Ne yapıyordu?

Fisker Inc., Danimarkalı otomobil tasarımcısı Henrik Fisker ile eşi Geeta Gupta-Fisker'ın 2016'da kurduğu, Kaliforniya merkezli bir elektrikli araç şirketiydi. Şirket, Avusturya'daki tedarikçisi Magna Steyr'in üretim hattında yapılan elektrikli SUV Fisker Ocean'ı 2023'te piyasaya sürdü. 2020'de bir SPAC birleşmesiyle New York Borsası'nda işlem görmeye başladı.

Neden kapandı?

Fisker'ın tek seri üretim aracı Ocean'da teslimattan sonra 100'ü aşkın güç kaybı vakası ve başka teknik sorunlar görüldü; bu da üç ayrı NHTSA soruşturmasına ve geri çağırmalara yol açtı. Çalışanların TechCrunch'a anlattığına göre şirket ödemelerin kaydını tutmakta zorlandı, yedek parça stoku oluşturmadı ve tedarikçi kalitesini denetleyecek bir ekip kurmadı. 2024 başında kısa vadeli bir krediyi ödeyemedi ve faaliyetlerini sürdürebileceği konusunda ciddi şüphe bulunduğunu açıkladı. Mart 2024'te büyük bir otomobil üreticisiyle yürüttüğü görüşmeler çöktü ve hisseleri borsadan çıkarıldı. 17 Haziran 2024'te Delaware'de Chapter 11 iflas koruması başvurusu yaptı.

Hikâyesi

Henrik Fisker'ın adını taşıyan bir otomobil şirketi ilk kez iflasın eşiğine gelmiyordu. Danimarkalı tasarımcının kurucuları arasında yer aldığı Fisker Automotive, 2012'de batarya tedarikçisi A123 Systems'in iflası yüzünden yaklaşık 2.000 Karma sattıktan sonra üretimi durdurmuş, varlıkları 2014'te Wanxiang Group'a satılmıştı. Fisker markasının haklarını elinde tutan tasarımcı, 2016'da eşi Geeta Gupta-Fisker ile birlikte ikinci bir deneme için Fisker Inc.'i kurdu.

Yeni şirket başlangıçta katı hal bataryalar üzerinde çalıştı, ancak bu teknolojiyi çalıştıramayınca 2021'de plandan vazgeçti. Asıl hamle, 2019'da tanıtılan ve yaklaşık 300 mil menzil vaat eden elektrikli SUV Ocean oldu. Temmuz 2020'de Louis Bacon'ın yatırım şirketi Moore Strategic Ventures 50 milyon dolar yatırdı; birkaç gün sonra Apollo destekli Spartan Energy Acquisition ile SPAC birleşmesi duyuruldu ve şirket 2,9 milyar dolar değerlendi. Fisker Ekim 2020'de New York Borsası'nda işlem görmeye başladı ve Foxconn ile yılda bir milyon adet hedefleyen PEAR modeli gibi iddialı planlar açıkladı.

Ocean 2023'te yollara çıktığında sorunlar da başladı. Araçlarda 100'ü aşkın güç kaybı vakası bildirildi, NHTSA üç ayrı soruşturma açtı ve geri çağırmalar geldi. TechCrunch'a konuşan sekiz çalışana göre yedek parça stoku tutulmadı, tedarikçi kalitesini denetleyecek bir ekip kurulmadı ve servis için gereken parçalar zaman zaman Avusturya'daki üretim hattından ya da geri dönen araçlardan sökülerek karşılandı. Şirketin iletişim sorumlusu bu iddiaların çoğunu reddetti.

2024 başında Fisker kısa vadeli bir krediyi ödeyemedi. Mart ayında büyük bir otomobil üreticisiyle yürütülen görüşmeler çöktü, hisseler New York Borsası'ndan çıkarıldı ve çalışanların çoğunun işine son verildi. 17 Haziran 2024'te Delaware'de Chapter 11 başvurusu yapıldı. Mahkeme onayıyla kalan Ocean'lar araç başına yaklaşık 14.000 dolardan, toplam 46,25 milyon dolara bir kiralama şirketine satıldı; Ekim 2024'te alacaklılarla iflas planı üzerinde uzlaşıldı.

Fisker'ın öyküsü, çekici bir tasarımın kalite, servis ve finansal disiplin olmadan bir otomobil şirketini ayakta tutamayacağını gösteriyor. Aynı kurucunun iki şirketi de üretimin ilk yıllarında dayanıklılık sınavını geçemedi.

Girişimciler için dersler

• Tek modelle pazara çıkıyorsanız teslimat sonrası servis ve yedek parça altyapısını üretim kadar önemli bir yatırım kalemi olarak planlayın.
• Üretimi dışarıya verdiğinizde tedarikçi kalite denetimini kendi ekibinizle yapın; parça kalitesi doğrudan sizin markanıza yazılır.
• Kurtuluşu tek bir büyük ortağın imzasına bağlamayın; paralel finansman seçeneklerini kriz başlamadan açık tutun.

Kaynaklar

1. Fisker Inc. (Wikipedia)
2. EV startup Fisker files for bankruptcy (Reuters, 2024-06-18)
3. EV maker Fisker to be liquidated under plan to keep owners on the road (Los Angeles Times, 2024-08-24)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.