LendUp

Ne yapıyordu?

LendUp, kredi notu düşük tüketicilere çevrim içi maaş günü kredisi, taksitli kredi ve kredi kartı sunan bir doğrudan borç vericiydi. Kamuya açık verilerle kredi değerliliğini ölçtüğünü söyleyen şirket, kendini bankacılık hizmetlerine erişimi zayıf Amerikalılara daha ucuz kredi ve kredi notu geliştirme imkânı sunan sosyal sorumluluk sahibi bir borç verici olarak konumlandırdı. Kredi kartlarını Beneficial State Bank ile ortaklaşa çıkarıyordu.

Neden kapandı?

Time dergisi daha kuruluş döneminde LendUp'ın ücretlerinin diğer maaş günü kredicilerininkine benzediğine dikkat çekti. Eylül 2016'da şirket, yanıltıcı uygulamalar ve maaş günü ile taksitli kredi yasalarını yaygın biçimde ihlal ettiği gerekçesiyle 6,3 milyon dolar ceza ödedi. 2020'de CFPB, askeri personeli koruyan yasayı ihlal ettiği gerekçesiyle şirkete dava açtı. Aralık 2021'de CFPB'nin aldığı karar, LendUp'ın tüketicileri yanılttığını ve 2016 kararını defalarca ihlal ettiğini tespit ederek şirketin kredi vermesini kalıcı olarak yasakladı. Şirket Ocak 2022'de kredi faaliyetlerini durdurdu.

Hikâyesi

Kasım 2012'de Time dergisi, yeni kurulan bir girişimin iddiasını sorguluyordu. LendUp, diğer maaş günü kredicileri gibi olmadığını söylüyordu; oysa iki haftalığına 200 dolar borç almanın ücreti 30 doları biraz aşıyordu, yani rakiplerinkine benziyordu. Bu soru, şirketin on yıllık hikâyesi boyunca peşini bırakmadı.

LendUp, 2011'de üvey kardeşler Sasha Orloff ve Jake Rosenberg tarafından kuruldu ve Y Combinator'da kuluçkadan geçti. Şirket, kredi notu düşük tüketicilere çevrim içi maaş günü kredisi, taksitli kredi ve kredi kartı sunuyor, müşterilerini yükselen orta sınıf olarak tanımlıyordu. Kendini bankacılık hizmetlerine erişimi zayıf Amerikalılar için sosyal sorumluluk sahibi bir borç verici olarak konumlandırdı. PayPal, Kleiner Perkins, Google Ventures, Andreessen Horowitz ve QED Investors gibi yatırımcılardan özsermaye ve borç finansmanı olarak toplam 325 milyon dolar sağladı; Ocak 2016'da yalnızca kredi kartı ürünü için 150 milyon dolar topladı.

Aynı yılın Eylül ayında düzenleyiciler devreye girdi. LendUp, yanıltıcı uygulamalar ve maaş günü ile taksitli kredi yasalarının yaygın ihlali nedeniyle CFPB ve Kaliforniya düzenleyicisine toplam 6,3 milyon dolar ödemek zorunda kaldı. Financial Times o günlerde şirketi eleştiren yazısına LendUp: insanların hayatıyla oynamak başlığını attı. Aralık 2018'de kredi kartı işi satıldı ve Mission Lane adıyla ayrı bir şirkete dönüştü. 2019'da CEO'luğa Anu Shultes getirildi ve şirket bireysel kredilere odaklandı. 2020'de CFPB, askeri personeli koruyan yasayı ihlal ettiği gerekçesiyle LendUp'a dava açtı.

Son darbe Aralık 2021'de geldi. CFPB'nin mahkeme onaylı kararına göre LendUp, kredi raporlama uygulamaları ve kredi erişimi konusunda tüketicileri yanıltmış, vaat ettiği kredi notu geliştirme imkânlarını sağlamamış, kredi koşullarını ve maliyetlerini yanlış aktarmış ve 2016 kararını defalarca ihlal etmişti. Karar şirketin kredi vermesini kalıcı olarak yasakladı ve 100 bin dolar ceza öngördü. LendUp Ocak 2022'de kredi faaliyetlerini durdurdu. CFPB Mayıs 2024'te etkilenen tüketicilere yaklaşık 40 milyon dolar dağıtacağını duyurdu.

LendUp'ın hikâyesi, sosyal etki anlatısının düzenlenmiş bir sektörde koruma kalkanı olmadığını gösteriyor. Şirket farklı olduğunu söyledi; düzenleyiciler ise anlatıya değil uygulamalara ve kayıtlara baktı.

Girişimciler için dersler

• Sosyal etki iddiasıyla pazarlama yapıyorsanız fiyatlarınızın ve uygulamalarınızın bu iddiayı gerçekten desteklediğini bağımsız verilerle gösterin.
• Bir düzenleyiciyle uzlaşma kararı imzaladıysanız her maddeye uyumu ayrı bir ekip ve düzenli iç denetimle izleyin; ikinci ihlal çoğu zaman şirketin sonu olur.
• Kırılgan müşterilere kredi notu geliştirme gibi bir fayda vaat ediyorsanız, bu vaadi sistemsel olarak yerine getirmeden pazarlamayın.

Kaynaklar

1. LendUp (Wikipedia)
2. Google-funded loan startup to pay $6.3m for 'deceptive' practices (The Guardian, 2016-09-28)
3. Lender ordered to pay total $6.3 million over payday-loan and installment-lending violations. (The Wall Street Journal, 2016-09-28)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.