İçkisepeti

Ne yapıyordu?

İçkisepeti, 2008 yazında İstanbul'da açılan ve alkollü içkiyi internetten ya da telefonla sipariş edilip kapıya getirilen bir e-ticaret sitesiydi. Haftanın her günü 24 saat hizmet veriyor, Sefaköy'deki depodan motosiklet ve araçlarla ortalama 30 dakikada teslimat yapıyordu. Yaklaşık 300 çeşit içkinin yanında sigara, puro ve atıştırmalık da satıyordu.

Neden kapandı?

İçkisepeti'nin kapanışı bir pazar ya da ekip sorunundan değil, mevzuat değişikliğinden kaynaklandı. Şirket Mart 2011'de kendi Twitter hesabından, 6111 sayılı Kanun'un 175. maddesi gereğince online sipariş hizmetini durdurduğunu duyurdu. Habertürk'ün 2017'deki derlemesine göre site, bu yasayla internetten alkol satışının yasaklanması sonrasında mecburen kapandı. İş modelinin tamamı online ve telefonla sipariş üzerine kurulu olduğu için, düzenleme ana ürünü doğrudan ortadan kaldırdı. Düzenlemeye bağlı sektörlerde kurulan girişimlerin tek bir yasal değişiklikle bütünüyle geçersiz kalabileceğinin tipik bir örneğiydi.

Hikâyesi

Cenk Dilbaz'ın aklına fikir, Yeşilköy'deki evinde içki bittiğinde ve çevredeki dükkânların hepsini kapalı bulduğunda geldi. Kuzen Turizm adlı seyahat şirketinin sahibi olan Dilbaz, bu küçük sıkıntıyı bir işe dönüştürmeye karar verdi. İçkisepeti, 2008 yazında İstanbul'da hizmete girdi.

Ensonhaber'in Temmuz 2008'deki haberine göre site haftanın her günü 24 saat açıktı. Sefaköy'deki depodan motosikletli ve araçlı kuryelerle İstanbul'un her yerine ortalama 30 dakikada teslimat yapılıyordu. Katalogda yaklaşık 300 çeşit içki vardı, yanında sigara, puro ve atıştırmalık da satılıyordu. Kullanıcılar internetten ya da telefonla sipariş verip kapıda nakit veya kredi kartıyla ödeyebiliyordu. Dilbaz, açılış gününde sitenin 50 bin ziyaretçi aldığını, 20 kişilik bir ekiple başladıklarını ve bir yılda altyapıya yaklaşık 700 bin YTL harcadıklarını anlatıyordu. Bursa, Ankara, İzmir ve Antalya'dan bayilik talepleri gelmişti. Dilbaz hizmetin, içki almak için arabaya binmeyi gereksiz kılarak alkollü araç kullanımını da azaltacağını savunuyordu.

İçkisepeti yaklaşık iki buçuk yıl bu modelle çalıştı. Ancak 2011'de çıkan 6111 sayılı yasa, şirketin dayandığı zemini değiştirdi. 7 Mart 2011'de İçkisepeti, Twitter hesabından yaptığı paylaşımda 6111 sayılı Kanun'un 175. maddesi gereğince online sipariş hizmetini durdurduğunu duyurdu. Habertürk'ün 2017'de hazırladığı kapanan e-ticaret siteleri listesinde de İçkisepeti, internetten alkol satışının yasaklanması sonrasında mecburen kapanan site olarak yer aldı.

İçkisepeti'nin hikâyesi, girişimcilerin çoğu zaman hesaba katmadığı bir riski öne çıkarıyor: kuralların değişmesi. Talep vardı, lojistik çalışıyordu ve fikir kısa sürede ilgi görmüştü. Ama işin tamamı internetten satışa dayandığı için, yasal çerçevedeki tek bir değişiklik ana ürünü bir gecede ortadan kaldırdı. Şirketin elinde geçebileceği başka bir kanal ya da ürün yoktu.

Girişimciler için dersler

• Düzenlemeye açık ürünlerde, iş modelinin yasal dayanağını ve olası değişiklikleri baştan izle.
• Tek bir satış kanalına bağımlıysan, o kanal kapandığında geçebileceğin bir B planı hazırla.
• Hızlı teslimat vaadi güçlü bir talep yaratabilir, ama talep tek başına yasal riski ortadan kaldırmaz.

Kaynaklar

1. Markafoni'den önce kapanan Türk e-ticaret siteleri! Online alışveriş siteleri neden kapandı? (Habertürk, 2017-06-02)
2. Evde içki bitince (Ensonhaber, 2008-07-27)
3. 6111 sayılı Kanunun 175. maddesi gereğince online sipariş hizmetimizi durdurduk (İçkisepeti (X/Twitter), 2011-03-07)
4. Şimdiye Kadar Kapanan Alışveriş Siteleri (Kartal 24, 2017-06-02)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.