Jawbone

Ne yapıyordu?

Jawbone, resmi adıyla AliphCom, San Francisco merkezli bir tüketici elektroniği şirketiydi. Gürültü engelleyen Bluetooth kulaklıklarla tanındı, ardından Jambox kablosuz hoparlörünü ve UP fitness bilekliğini çıkardı. Şirket 2014'te 3 milyar doları aşan bir değerlemeyle yatırım aldı.

Neden kapandı?

UP bilekliği 2011'deki lansmanından kısa süre sonra teknik arızalar yüzünden geri iadeye konu oldu ve şirket 2012'de fitness bilekliği pazarından fiilen çekildi. Sonraki modeller de güvenilirlik sorunları ve gecikmelerle anıldı. Bu sırada çok daha az sermayeyle çalışan Fitbit, 2014'te Kuzey Amerika fitness bilekliği pazarının yüzde 68'ini aldı. Şirket 2016'da bileklik üretimini durdurdu, klinik sağlık cihazlarına yönelmeye çalıştı. Temmuz 2017'de tasfiyeye girdi.

Hikâyesi

Hosain Rahman ile Alexander Asseily, Stanford'da ragbi oynarken tanıştı. 1999'da kurdukları AliphCom'un ilk destekçileri tüketiciler değil askeri araştırma kurumlarıydı: şirket Lawrence Livermore laboratuvarıyla gürültü bastırma üzerine çalıştı, 2002'de ABD Donanma'sı ve DARPA'dan hibe aldı. Bu teknolojiyle 2004'te arka plan gürültüsünü silen bir kulaklık çıkardılar. 2006'da gelen Jawbone adlı Bluetooth kulaklık büyük satış yaptı ve şirket Fortune'a göre 2007 ile 2008'de ciddi kâr elde etti.

2009'daki küresel kriz satışları kurutup halka arz planlarını erteledi. Şirket 2010'da adını Jawbone yaptı ve yeni kategorilere açıldı: Jambox kablosuz hoparlör ve 2011'de UP fitness bilekliği. UP ilk başta övgü aldı, ama kısa süre sonra bir üretim hatası cihazların arızalanmasına yol açtı. Jawbone isteyen herkese tam iade teklif etti ve 2012'de fitness bilekliği pazarından fiilen çekildi. Fortune 2015'te, bileklikte kullanılan iddialı tasarımın dayanıklılık sorunları yarattığını ve UP3'ün bir üretim aksaklığı yüzünden yılbaşı sezonunu kaçırdığını yazdı.

Para ise hiç eksik olmadı. Jawbone 2014'te 3 milyar doları aşan bir değerlemeyle yatırım aldı; 2015 başında 450 çalışanı ve yüz milyonlarca dolarlık geliri vardı ama hâlâ kâr etmiyordu. BlackRock'un yönettiği fonlar 300 milyon dolar daha koydu ve TechCrunch'a göre toplam yatırım 951 milyon dolar civarına ulaştı. Aynı dönemde yalnızca 66 milyon dolar toplayan Fitbit, 2014'te Kuzey Amerika fitness bilekliği pazarının yüzde 68'ini almıştı.

2016'da Jawbone, UP üretimini durdurdu, kalan stoku sattı ve ses ürünleri işini satmaya çalıştı. The Verge'e göre son şans olarak klinik düzeyde kalp takibi yapan bir cihaz üzerinde çalışılıyordu. Temmuz 2017'de şirket tasfiyeye girdi ve Fitbit'le süren hukuki mücadele de tasfiye sürecine devredildi. Rahman aynı dönemde Jawbone Health Hub adlı yeni bir sağlık şirketi kurdu.

Jawbone'un hikâyesi, sermaye bolluğunun ürün güvenilirliği sorununu çözemeyeceğini gösteriyor. Çok daha az parayla çalışan rakibi, kullanıcıların kolunda bozulmadan kalan ürünlerle pazarı aldı.

Girişimciler için dersler

• Donanımda tasarım övgüsü, sahada bozulan ürünü telafi etmez; seri üretimden önce dayanıklılık testlerine bütçe ayırın.
• Çok para toplamak rekabet avantajı değildir; daha az sermayeyle daha fazla ürün satan rakibin birim ekonomisini inceleyin.
• Birden fazla ürün kategorisinde aynı anda savaşmak yerine kârlı bir çekirdek kategori seçip onu savunun.

Kaynaklar

1. Jawbone (company) (Wikipedia)
2. Jawbone is being liquidated as its CEO launches a related health startup (TechCrunch, 2017-07-06)
3. Jawbone: The trials of a 16-year-old can't-miss startup (Fortune, 2015-01-22)
4. https://www.wikidata.org/wiki/Q6166067
5. Wikipedia (EN)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.