instela (İTÜ Sözlük)

Ne yapıyordu?

İTÜ Sözlük, 1 Mart 2004'te Çağatay Gürtürk tarafından katılımcı sözlük olarak kuruldu ve kısa sürede tüm internet kullanıcılarına açıldı. Ocak 2015'te yurt dışına açılma hedefiyle instela adını aldı ve sözlük yapısını bir sosyal topluluğa dönüştürdü. Site bu geçişte İstanbul ve Barselona'da ofisleri olan The Hive Cluster şirketi tarafından geliştiriliyordu.

Neden kapandı?

2015'teki yeniden markalaşma, siteyi İspanyolca başta olmak üzere farklı dillere taşıma planıyla yapılmıştı; ancak bu açılımın sonuç verdiğine dair bir veri yok. Yönetimin 2024 başındaki kapanış yazısına göre site yaklaşık beş yıldır reklam almıyor, ticari faaliyet yürütmüyor ve uzun süredir yeni üye kabul etmiyordu. Aynı yazıda kurucuların başka işlerle meşguliyeti, teknik sorunlar ve içerik kaldırma talepli mahkeme kararları da sayıldı. Yönetim ayrıca sözlüklerin giderek yaşlanan bir kullanıcı kitlesine sahip olduğunu ve sosyal medyanın dönüşümüyle yeni kuşağa ulaşamadığını belirtti. Site 1 Mart 2024'te, kuruluşunun 20. yılında kapandı.

Hikâyesi

1 Mart 2004'te Çağatay Gürtürk'ün kurduğu İTÜ Sözlük, başlangıçta yalnızca İstanbul Teknik Üniversitesi yerleşkelerinden erişilebilen bir öğrenci sitesiydi. Nisan 2004'te tüm internete açıldı ve Türkiye'nin ilk katılımcı sözlüklerinden biri oldu. Yıllar içinde görsel ve video desteği, radyo, etkinlik duyuruları ve konum tabanlı özellikler gibi eklentilerle kendi topluluğunu büyüttü.

Ocak 2015'te site köklü bir karar aldı. İTÜ Sözlük adı bırakıldı, yabancıların kolay telaffuz edebileceği instela adı seçildi ve sözlük yapısı bir sosyal topluluğa dönüştürüldü. Webrazzi'nin o dönemki haberine göre 150 binden fazla kullanıcı yeni siteye taşınmıştı. Siteyi geliştiren The Hive Cluster'ın İstanbul ve Barselona'da ofisleri vardı; hedef, İspanya ve Latin Amerika'dan başlayarak başka dillere açılmaktı. Gürtürk, kullanıcı yaş ortalamasının 27'ye yaklaştığını ve sitenin artık bir üniversite mecrası sayılamayacağını anlatıyordu.

Beklenen küresel açılım gerçekleşmedi. Yönetimin 2024 başında yayımladığı ve TeknoSeyir'de aktarılan kapanış yazısına göre site yaklaşık beş yıldır reklam almıyor, ticari işlem yapmıyor ve giderleri ekibin başka bir şirketi tarafından karşılanıyordu. Uzun süredir yeni üye de kabul edilmiyordu. Yazıda teknik sorunlar ve içerik kaldırma talepli mahkeme kararları gibi yıpratıcı ayrıntılar sayıldı. Yönetim en önemli sorunu ise sözlüklerin giderek yaşlanan bir kullanıcı profiline sahip olması ve sosyal medyanın dönüşümüyle yeni kuşağa ulaşılamaması olarak tarif etti.

Sonuçta ekip, siteyi bitkisel hayatta tutmak yerine kapatmayı seçti. instela, kuruluşunun tam 20. yılında, 1 Mart 2024'te yayın hayatına veda etti. Sitenin radyosu instela FM de aynı gün kapandı.

instela'nın hikâyesi, güçlü bir yerel markanın küresel ölçek için isim değiştirmesinin riskini gösteriyor. Eski kullanıcılar yeni kimliğe tam ısınmadı, yeni kuşak ise sözlükler yerine sosyal medyaya yöneldi.

Girişimciler için dersler

• Rebrand tek başına yeni bir kitle getirmez; eski kullanıcıyı yormadan yenisini kazanacak bir ürün gerekir.
• Ticari faaliyeti durdurup bir ürünü yıllarca beklemeye almak, çoğu zaman sessiz bir kapanışın ön adımıdır.
• Kullanıcı yaş ortalaman her yıl yükseliyorsa, yeni kuşağın nereye gittiğine erkenden bak.

Kaynaklar

1. instela adıyla yenilenen İTÜ Sözlük, farklı dillere açılmayı hedefliyor (Webrazzi, 2015-02-20)
2. instela (Vikipedi)
3. Eski adıyla İTÜ Sözlük yeni adıyla İnstela sözlük kapanıyormuş (TeknoSeyir, 2024-02-20)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.