Hyperloop One

Ne yapıyordu?

Hyperloop One, yolcu ve yükü kısmen havası boşaltılmış tüplerde manyetik sistemlerle askıda duran kapsüllerle taşımayı öngören hyperloop kavramını ticarileştirmeye çalıştı. Los Angeles merkezli şirket Nevada'da 500 metrelik bir test hattı kurdu ve Hindistan'dan Orta Doğu'ya uzanan güzergâhlar için fizibilite ve niyet anlaşmaları imzaladı. 2017 ile 2022 arasında Virgin markasıyla anıldı.

Neden kapandı?

Şirket teknik testlerde ilerlese de hiçbir hükümet ya da müşteriden gerçek bir hat inşası için sözleşme alamadı. Şubat 2022'de yolcu taşımacılığı hedefinden vazgeçip yük taşımacılığına odaklandı ve çalışanlarının yarısını, yüzü aşkın kişiyi çıkardı. Virgin adı Kasım 2022'de markadan çekildi, Aralık 2022'de ikinci bir işten çıkarma dalgası geldi. Aralık 2023'te şirket finansal güçlükleri, yüksek faizleri ve sözleşme bulamamasını gerekçe göstererek 31 Aralık'ta faaliyetlerini sonlandıracağını açıkladı. Varlıklar satışa çıkarıldı ve fikri mülkiyetin çoğunluk hissedarı DP World'e geçeceği bildirildi.

Hikâyesi

8 Kasım 2020'de Las Vegas yakınlarındaki test sahasında, kurucu ortak ve teknoloji direktörü Josh Giegel ile yolcu deneyimi direktörü Sara Luchian alçak basınçlı bir tüpün içindeki kapsüle bindi. Kapsül saatte 172 kilometreye ulaştı ve hyperloop teknolojisiyle ilk insanlı yolculuk tamamlandı. Bu, 400'ü aşkın insansız testin ardından gelen bir zaferdi; ancak şirketin kapanmasına yalnızca üç yıl kalmıştı.

Hikâye, Elon Musk ile yatırımcı Shervin Pishevar arasında Ocak 2012'deki bir uçak yolculuğunda başlayan sohbete uzanıyor. Pishevar, SpaceX'in eski mühendisi Brogan BamBrogan'ı kurucu ortak olarak yanına aldı ve şirket Haziran 2014'te kuruldu. Forbes Şubat 2015'te girişimi kapağına taşıdı. Sherpa Capital, Formation 8, 8VC ve Dubai'nin liman işletmecisi DP World gibi yatırımcılardan para geldi. 2016'da BamBrogan şirketten ayrılıp yönetime dava açtı, taraflar aynı yıl uzlaştı. Aralık 2017'de toplam yatırım 295 milyon dolara ulaştı, Virgin Group ile yapılan ortaklıkla Richard Branson yönetim kurulu başkanı oldu. Mayıs 2019'a gelindiğinde toplanan para 400 milyon doları aşmıştı.

Şirket Nevada'da 500 metrelik DevLoop test hattını kurdu ve Mayıs 2017'de ilk tam ölçekli testini yaptı. Hindistan'da Mumbai ile Pune arasında bir hat için niyet anlaşması imzalandı, ABD'nin Batı Virginia eyaletinde bir sertifikasyon tesisi planlandı. Ama bu projelerin hiçbiri inşaat sözleşmesine dönüşmedi. Şubat 2022'de şirket yolcu taşımacılığından vazgeçip yüke odaklandı ve çalışanlarının yarısını çıkardı; Batı Virginia tesisi de sonradan iptal edildi. Kasım 2022'de Virgin adı markadan çekildi.

Aralık 2023'te şirket; finansal güçlükleri, yüksek faiz ortamını ve çalışan bir hyperloop sistemi için hiç sözleşme bulamamış olmasını gerekçe göstererek 31 Aralık'ta faaliyetlerini sonlandıracağını açıkladı. Varlıklar satışa çıkarıldı, kalan çalışanlar işten çıkarıldı. The Verge'ün haberine göre fikri mülkiyetin tamamı çoğunluk hissedarı DP World'e geçecekti.

Hyperloop One'ın hikâyesi, etkileyici bir teknik gösterinin, altyapı gibi kamu kararlarına bağlı bir pazarda müşterinin yerini tutmadığını hatırlatıyor. Tüp içinde yol alan kapsül çalıştı; o kapsülü taşıyacak hattı satın alacak bir alıcı ise hiç çıkmadı.

Girişimciler için dersler

• Altyapı ölçeğinde bir teknoloji geliştiriyorsanız ilk müşterinizi, çoğu zaman bir kamu kurumunu, prototipten önce bağlamaya çalışın; test hattı sözleşmenin yerine geçmez.
• Vitrin etkisi yüksek bir hedeften daha küçük ama satılabilir bir hedefe geçişi, yük taşımacılığına dönüş örneğinde olduğu gibi son ana bırakmayın; nakdiniz tükenmeden yapın.
• Kurucu ekip içindeki anlaşmazlıkları erken ve kurallı biçimde çözün; mahkemeye taşınan kavgalar ekibi ve yatırımcıyı yıpratır.

Kaynaklar

1. Hyperloop One (Wikipedia)
2. Hyperloop One to Shut Down After Failing to Reinvent Transit (Bloomberg, 2023-12-21)
3. The hyperloop is dead for real this time (The Verge, 2023-12-21)
4. High-speed train company Hyperloop One shuts down (BBC News, 2023-12-22)
5. https://www.wikidata.org/wiki/Q19605534
6. Wikipedia (EN)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.