Byton

Ne yapıyordu?

Byton, BMW ve Nissan'ın eski yöneticilerinin kurduğu, Nanjing merkezli bir Çin-Alman elektrikli otomobil markasıydı. Şirket, elektrikli SUV konsepti M-Byte ile başlamayı, 2022'ye kadar üç model çıkarmayı planlıyordu. Nanjing'de yıllık 150 bin araç kapasiteli bir fabrika kurmayı hedefledi.

Neden kapandı?

İlk model M-Byte'ın 2019 sonunda üretime ve satışa girmesi planlanıyordu, ancak geliştirme gecikmeleri ve mali sorunlar lansmanı defalarca erteletti. Kurucu CEO Carsten Breitfeld 2019'da ayrıldı ve daha sonra devlete ait ortak FAW üzerinden hükümet müdahalesini gerekçe gösterdi. Nisan 2020'de ABD'deki çalışanların yarısı ücretsiz izne çıkarıldı, Haziran 2020'de faaliyetler altı ay süreyle askıya alındı. Foxconn ile 2021 başında kurulan ortaklık da şirketi kurtarmadı; Alman iştiraki Nisan 2021'de iflas etti, Çin'deki faaliyetler Temmuz 2021'de durdu ve Foxconn projeyi askıya aldı.

Hikâyesi

7 Ocak 2018'de Las Vegas'taki Tüketici Elektroniği Fuarı'nda (CES) Byton ilk konsept aracını, elektrikli SUV M-Byte'ı tanıttı. BBC, Byton'un aracını fütüristik ve “gerçekten akıllı” bir otomobil olarak tanıttı. Şirket, M-Byte'ın satışlarının 2019'un son çeyreğinde Çin, Avrupa ve ABD'de başlayacağını açıkladı. O araç hiçbir zaman seri üretime girmedi.

Hikâye 2016'da, Tencent, Foxconn ve lüks otomobil bayisi Harmony New Energy Auto'nun Future Mobility adlı bir ortak girişim kurmasıyla başladı. Hedef, 2020'de tamamen elektrikli ve otonom premium otomobiller satmaktı. Şirketi BMW ve Nissan'ın eski yöneticileri Carsten Breitfeld ve Daniel Kirchert kurdu. Ocak 2017'de Nanjing'de 1,7 milyar dolarlık, başlangıçta yıllık 150 bin araç kapasiteli bir fabrika kurulacağı açıklandı. Ağustos 2017'de Suning ve diğer yatırımcılardan 200 milyon dolar toplandı ve şirket Byton adını aldı. 2018'de devlete ait otomobil üreticisi FAW da şirkete önemli miktarda yatırım yaptı.

Sorunlar yönetimden başladı. Breitfeld Nisan 2019'da şirketten ayrıldı; The Verge'ün de aktardığı sonraki açıklamasında, FAW üzerinden Çin hükümetinin şirkete aktif müdahalesi nedeniyle ayrıldığını söyledi. Aynı dönemde şirketin 500 milyon dolarlık yeni bir tur aradığı bildirildi. Lansman defalarca ertelendi. Nisan 2020'de Kuzey Amerika merkezindeki 450 çalışanın yaklaşık yarısı ücretsiz izne çıkarıldı; Haziran 2020'de şirket, yeniden yapılanma için faaliyetlerini altı ay askıya alma kararı aldı. Ekim 2020'de diğer kurucu Kirchert de süren mali sorunlar nedeniyle ayrıldı.

Ocak 2021'de Tayvanlı üretici Foxconn, Byton'la stratejik ortaklık kuracağını ve 200 milyon dolar yatırım planladığını açıkladı. Ancak Nisan 2021'de Alman iştiraki iflas etti, Temmuz 2021'de Çin'deki faaliyetler durdu. Eylül 2021'de Nikkei, Foxconn'un Byton'daki süren mali sorunlar nedeniyle projeyi askıya aldığını yazdı. Byton 2021'de iflas sürecine girdi.

Byton'un hikâyesi, sermaye yoğun bir sektörde parlak bir tanıtımın seri üretime giden uzun yolu kısaltmadığını gösteriyor. Çok ortaklı bir yapıda yönetim uyumu bozulduğunda, her gecikme yeni bir finansman ihtiyacı doğurdu.

Girişimciler için dersler

• Otomotiv gibi sermaye yoğun işlerde konsept aracın beğenilmesi yetmez; seri üretime kadar gereken nakdi tur bazında değil proje bazında güvenceye alın.
• Çok ortaklı ve devlet destekli yapılarda karar yetkisinin kimde olduğunu baştan netleştirin; yönetim çatışması takvimi eritir.
• Lansman tarihini açıklamadan önce tedarik zinciri ve üretim ortağını sözleşmeye bağlayın; her erteleme hem güveni hem nakdi tüketir.

Kaynaklar

1. Byton (company) (Wikipedia)
2. Apple supplier Foxconn's EV project with China's Byton halted (Nikkei Asia, 2021-09-15)
3. Byton founder says he quit because of Chinese government interference (The Verge, 2019-09-20)
4. Chinese EV startup Byton to suspend production for reorganization (Automotive News Europe, 2020-06-30)
5. https://www.wikidata.org/wiki/Q47313237
6. Wikipedia (EN)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.