Airlift

Ne yapıyordu?

Airlift, Mart 2019'da Lahor'da toplu taşımaya odaklı, uygulamayla çağrılan bir servis hizmeti olarak başladı. Pandemi karantinaları bu işi durdurunca şirket, kendi depolarından market ve temel ihtiyaç ürünlerini 30 dakika içinde teslim eden hızlı ticaret modeline geçti. Pakistan'da birçok şehrin yanı sıra Güney Afrika'da Johannesburg, Pretoria ve Cape Town'da da hizmet verdi.

Neden kapandı?

Depo ağına dayanan hızlı teslimat modeli, büyümeyi sürdürmek için düzenli olarak yeni sermaye gerektiriyordu. 2021'deki 85 milyon dolarlık B serisi yatırımla şirket uluslararası genişlemeye yöneldi. 2022'de küresel ekonomik koşulların bozulması ve girişim sermayesinin azalmasıyla yeni fon bulamadı. Şirket 13 Temmuz 2022'de tüm faaliyetlerini durdurdu ve iflasa sürüklendi.

Hikâyesi

Usman Gul, tatil için gittiği Lahor'da trafikte saatler kaybedince bir fikir buldu: şehrin dağınık ulaşımını, uygulamayla çağrılan düzenli servis otobüsleriyle rahatlatmak. Mart 2019'da küçük bir ekip ve kendi cebinden koyduğu 50 bin dolarla Airlift'i kurdu, Lahor'da pilot uygulamaya başladı. Kurucu ekipte Ahmed Ayub ve Meher Farrukh da vardı.

Başlangıç hızlıydı. Şirket ilk beş ayda Lahor'da 50 bin yolcuya ulaştı, Temmuz 2019'da Karaçi'de de hizmet veriyordu ve Ağustos'ta 2,2 milyon dolarlık tohum yatırım aldı. Ardından ABD'li First Round Capital'in de katıldığı 12 milyon dolarlık A serisi turu geldi. Sonra pandemi başladı ve Pakistan'daki tam karantina toplu taşıma işini belirsiz bir süre için durdurdu.

Gul burada bir fırsat gördü ve şirketi hızlı ticarete çevirdi. Airlift Express adıyla başlayan yeni hizmet, market ve temel ihtiyaç ürünlerini şirketin kendi depolarından 30 dakika içinde kapıya getiriyordu. Pivot yatırımcıları ikna etti: 2021'de Buckley Ventures'ın ortak liderliğinde 85 milyon dolarlık B serisi yatırım geldi ve bu, Pakistan, Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesinde bir girişimin o güne kadar aldığı en büyük B serisi yatırım olarak kayda geçti. Toplam yatırım 110 milyon dolara, değerleme 275 milyon dolara çıktı. Şirket Güney Afrika'da Johannesburg, Pretoria ve Cape Town'a açıldı.

2022'de rüzgâr tersine döndü. Küresel ekonomik yavaşlama ve azalan girişim sermayesi, depo ağıyla büyüyen ve sürekli yeni sermayeye ihtiyaç duyan bu modeli fonsuz bıraktı. TechCrunch, Pakistan'ın en önde gelen girişiminin fon sıkıntısı nedeniyle kapandığını duyurdu. Airlift 13 Temmuz 2022'de tüm faaliyetlerini durdurdu; Reuters bu kapanışı küresel yavaşlamanın Pakistan'daki ilk girişim kurbanı olarak haberleştirdi.

Airlift'in hikâyesi, bir krizin açtığı talep penceresine göre kurulan modelin, sermaye piyasası kapandığında ne kadar savunmasız kaldığını gösteriyor. Hızlı pivot şirketi pandemide kurtardı; ancak kârlılığa ulaşmadan hızlanan uluslararası genişleme, onu bir sonraki şokta yalnız bıraktı.

Girişimciler için dersler

• Pandemi gibi geçici bir şokla açılan talep penceresine göre kurduğunuz modeli, şok bittiğinde de ayakta kalıp kalamayacağına göre yeniden test edin.
• Büyük bir tur kapattığınızda harcama planını bir sonraki turun kesin geleceği varsayımına dayandırmayın; fon piyasası kapanırsa ne kadar yaşayacağınızı bilin.
• Yeni bir ülkeye açılmadan önce ana pazarda birim ekonominin kâra döndüğünü rakamlarla gösterin.

Kaynaklar

1. Airlift Technologies (Wikipedia)
2. Pakistan's top startup shutting down following funding crunch (TechCrunch, 2022-07-12)
3. Global downturn claims first Pakistan startup as Airlift closes (Reuters, 2022-07-13)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.