Fab

Ne yapıyordu?

Fab, her gün seçilmiş tasarım ürünlerini sınırlı süreli indirimlerle satan bir e-ticaret sitesiydi. Üyelerin satın aldıklarını ve beğendiklerini paylaşabildiği sosyal ticaret özellikleriyle öne çıktı. Manhattan merkezli şirket, New Jersey'de bir depo işletti ve Berlin ile Pune'de ofisler açtı.

Neden kapandı?

Fab, 2011 ile 2012 arasında topladığı 150 milyon doları aşan yatırımla hızla büyüdü, Avrupa'da satın almalar yaptı ve yeni ofisler açtı. Günlük indirim modeli büyük bir kitle çekse de şirketi kâra taşımadı; 2013'te önce Berlin'de 100, ardından ağırlıklı olarak New York'ta 101 kişi işten çıkarıldı. Şirket 2014'te özelleştirilebilir mobilya satan Hem'i açarak yön değiştirmeye çalıştı ve kurucu ortak Bradford Shellhammer ayrıldı. Mart 2015'te Fab'ın dijital ve e-ticaret varlıkları açıklanmayan bir bedelle PCH International'a satıldı.

Hikâyesi

Fab'ın ilk hali bir tasarım mağazası değil, eşcinsel erkekler ve arkadaşları için kurulmuş Fabulis adlı bir sosyal ağdı. XING ve Jobster geçmişi olan Jason Goldberg ile tasarımcı Bradford Shellhammer bu girişimi Şubat 2010'da başlattı. Sosyal ağ tutmayınca ikili 9 Haziran 2011'de rotayı değiştirdi: Fab, her gün seçilmiş tasarım ürünlerini sınırlı süreli indirimlerle satan bir siteye dönüştü.

Yeni model inanılmaz bir hızla büyüdü. Haziran 2011'de 175.000 olan üye sayısı beş ay sonra 1 milyona ulaştı; şirket bu eşiği Facebook, Twitter ve Groupon'dan daha hızlı geçti. Temmuz 2011'de Menlo Ventures liderliğinde 8 milyon dolar geldi; VentureBeat, şirketin henüz altı haftalıkken kâra geçtiğini yazmıştı. Aralık 2011'de Andreessen Horowitz liderliğinde 40 milyon dolar toplandı. Temmuz 2012'de Atomico'nun liderlik ettiği 105 milyon dolarlık C serisi, şirketin en büyük turu oldu. Aralık 2012'de üye sayısı 10 milyonu aştı ve sitede dakikada ortalama 5,4 ürün satılıyordu. Fab bu dönemde Almanya'da Casacanda'yı, Birleşik Krallık'ta Llustre'yi satın aldı; Berlin ve Pune'de ofis açtı. Bir dönem değerinin 1 milyar doları aştığı tahmin ediliyordu.

Ancak büyüme kârı getirmedi. Temmuz 2013'te şirket kârlılık hedefiyle Berlin ofisinde 100 pozisyonu kaldırdı, Ekim 2013'te ağırlıklı olarak New York ofisinden 101 kişiyi daha çıkardı. Bu, çalışanların yüzde 19'u demekti. 2014'te Shellhammer kendi tasarım pazaryeri Bezar'ı kurmak için ayrıldı. Şirket Haziran 2014'te Finlandiyalı mobilya satıcısı One Nordic Furniture'ı aldı, Eylül 2014'te de kişiye özel mobilya tasarımları sunan Hem'i açtı.

Mart 2015'te Fab'ın dijital ve e-ticaret varlıkları açıklanmayan bir bedelle PCH International'a satıldı. Site yeni sahipleriyle kurucuların müdahalesi olmadan yeniden açıldı, 2019'da sağlık ve fitness ürünleri satan bir siteye dönüştü ve 2022 sonunda yayından kalktı.

Fab, üye sayısının bir işin sağlığını göstermediğini hatırlatan örneklerden biri. Kitleyi çok hızlı büyüten ama her satıştan para kazanmayı ertelediği bir modelle, şirket topladığı sermayeyi kalıcı bir işe dönüştüremedi.

Girişimciler için dersler

• Üye sayısı gibi büyüme metriklerini değil, sipariş başına katkı marjını ve tekrar satın alma oranını takip edin.
• Yurt dışına satın almalarla açılmadan önce ana pazarınızda kârlı bir model kanıtlayın.
• Art arda pivot yapmak ekibi ve markayı yorar; her yön değişikliğini ölçülebilir bir hipoteze ve süreye bağlayın.

Kaynaklar

1. Fab (website) (Wikipedia)
2. Fab.com Cuts 101 Jobs as E-Commerce Site Aims to Turn Profit (Bloomberg, 2013-10-03)
3. Fab Passes 10 Million Members, Sells 5.4 Products Every Minute (Mashable, 2012-12-30)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.