Aereo

Ne yapıyordu?

Aereo, her aboneye uzak bir depoda kendine ait küçük bir anten ve bulut kayıt cihazı kiralayarak yerel televizyon kanallarını internete bağlı cihazlarda canlı ya da kayıttan izletiyordu. Hizmet Mart 2012'de New York'ta açıldı, ardından Boston ve Atlanta gibi şehirlere yayıldı. Aylık paketler 20 saatlik kayıt alanı için 8 dolardan başlıyordu.

Neden kapandı?

Büyük yayın kuruluşları, kablo operatörlerinden aldıkları yeniden iletim ücretlerini ödemeden içeriklerini dağıtan Aereo'ya dava açtı. Uyuşmazlık ABD Yüksek Mahkemesi'ne kadar gitti ve mahkeme Haziran 2014'te 6'ya karşı 3 oyla Aereo'nun bir kablo operatöründen farksız olduğuna, dolayısıyla telif haklarını ihlal ettiğine karar verdi. Şirket üç gün sonra hizmetini durdurdu ve abonelerine iade yaptı. Lisans ücreti ödemeden ayakta kalabilecek bir model kalmayınca Kasım 2014'te Chapter 11 iflas başvurusu yapıldı. Varlıkları Mart 2015'te TiVo'ya 1 milyon dolara satıldı.

Hikâyesi

Haziran 2014'ün son cumartesisi, New York saatiyle 11.30'da Aereo abonelerinin ekranları karardı. Şirket, ABD Yüksek Mahkemesi'nin üç gün önce verdiği kararın ardından hizmetini duraklattığını açıklamıştı. İki yıldan biraz fazla süren bu deneyim, teknolojiyle hukuk arasındaki ince çizgide kurulan bir işin ne kadar kırılgan olabileceğini gösterdi.

Chet Kanojia'nın kurduğu Aereo, Mart 2012'de New York'ta müşterilerine açıldı ve Barry Diller'ın IAC'si tarafından desteklendi. Model şuydu: her aboneye uzaktaki bir depoda duran, yalnızca ona ait minik bir anten ve bulut tabanlı bir kayıt cihazı kiralanıyordu. Kullanıcı yerel kanalları bu anten üzerinden bilgisayarında, iPad'inde ya da Roku cihazında canlı izleyebiliyor veya kaydedip sonra seyredebiliyordu. Aylık paketler 8 dolardan başlıyordu. Hizmet New York'tan sonra Boston ve Atlanta gibi şehirlere yayıldı; 2013 sonunda yaklaşık 80.000 aboneye ulaşmıştı.

Yayıncılar ise tabloya bambaşka bakıyordu. Kablo operatörlerinin ödediği yeniden iletim ücretleri bir yayıncının gelirinin yüzde 10'una kadar çıkabiliyordu ve Aereo bu içerikleri hiçbir ücret ödemeden dağıtıyordu. Açılan davalar Yüksek Mahkeme'ye taşındı. Tartışmanın özü, Aereo'nun yaptığının telif hukuku açısından bir kamuya gösterim sayılıp sayılmadığıydı. Mahkeme 25 Haziran 2014'te 6'ya karşı 3 oyla, teknolojideki farklılıklara rağmen Aereo'nun bir kablo operatöründen farksız olduğuna ve hak sahiplerinin haklarını ihlal ettiğine hükmetti.

Karar, şirketin bütün mimarisini anlamsız kıldı. Bireysel anten fikri yasayı teknik olarak aşmak için tasarlanmıştı; mahkeme bu ayrıntının hizmetin özünü değiştirmediğini söyleyince geriye lisans ücreti ödemek zorunda kalan ama bunu karşılayacak geliri olmayan bir girişim kaldı. Kanojia müşterilerine yazdığı açık mektupta karara itiraz etti, ancak Aereo 21 Kasım 2014'te New York'ta Chapter 11 iflas başvurusu yaptı. Mart 2015'te dijital kayıt cihazı şirketi TiVo, Aereo'nun varlıklarını 1 milyon dolara satın aldı.

Aereo'nun hikâyesi, kullanıcıların sevdiği bir ürünün tek başına yeterli olmadığını hatırlatıyor. Ürünün değeri başkalarına ait içeriği ücretsiz dağıtmaktan geliyorsa, iş modeli ya hak sahipleriyle yapılacak bir anlaşmaya ya da bir mahkeme kararına bağımlı kalır. Aereo ikinci ihtimale oynadı ve kaybetti.

Girişimciler için dersler

• İş modeliniz bir mevzuat boşluğuna dayanıyorsa en kötü mahkeme kararı senaryosunu baştan planlayın; yayıncılık gibi alanlarda RTÜK ve hak sahipleriyle erkenden görüşün.
• Teknik bir düzenekle hukuki tanımı aşmaya çalışmak yerine hak sahipleriyle gelir paylaşımını ürünün parçası yapın.
• Büyük oyuncuların gelirini doğrudan tehdit ediyorsanız, büyüdükçe dava riskinin de büyüyeceğini finansman planınıza yazın.

Kaynaklar

1. Aereo (Wikipedia)
2. Aereo loses to broadcasters in Supreme Court fight for its life (The Verge, 2014-06-25)
3. Aereo Files For Chapter 11 Bankruptcy (TechCrunch, 2014-11-21)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.