Nikola

Ne yapıyordu?

Nikola Corporation, ağır ticari kullanım için bataryalı ve hidrojen yakıt hücreli elektrikli kamyonlar geliştiren Phoenix merkezli bir ABD şirketiydi. Adını Nikola Tesla'dan alan şirket 2014'te Salt Lake City'de Trevor Milton tarafından kuruldu. Haziran 2020'de bir SPAC birleşmesiyle borsaya açıldı ve 2022'den itibaren Nikola Tre modeliyle müşterilere kamyon teslim etti.

Neden kapandı?

Eylül 2020'de açığa satış yapan Hindenburg Research, şirketi büyük ölçüde Milton'ın yürüttüğü karmaşık bir dolandırıcılıkla suçlayan bir rapor yayımladı. SEC ve ABD Adalet Bakanlığı soruşturma başlattı, Milton istifa etti ve GM ortak pikap projesinden çekildi. Federal jüri Ekim 2022'de Milton'ı CEO iken yaptığı açıklamalar nedeniyle dört suçlamanın üçünden suçlu buldu; şirketin kendisi hakkında iddianame düzenlenmedi. Şirket 2023'te batarya arızaları ve yangınlar nedeniyle ürettiği tüm bataryalı kamyonları geri çağırdı. Borçları varlıklarını aşan Nikola Şubat 2025'te Chapter 11 başvurusu yaparak varlıklarını satışa çıkardı.

Hikâyesi

Haziran 2020'de henüz seri üretimde tek bir kamyonu olmayan Nikola'nın hisseleri 65 doları aştı ve şirketin piyasa değeri kısa bir süreliğine Ford'u geride bıraktı. Ağustos başında şirket yaklaşık 13 milyar dolar değerindeydi; oysa 2020'nin ilk altı ayındaki geliri yalnızca 80.000 dolardı ve bunun 36.000 doları Milton için yapılan güneş enerjisi kurulumlarından geliyordu.

Nikola'yı 2014'te Salt Lake City'de Trevor Milton kurdu. Adını Nikola Tesla'dan alan şirket, hidrojen yakıt hücreli ve bataryalı ağır kamyonlarla dizel tırların yerini almayı vaat etti. 2016'da 2,3 milyar dolarlık ön sipariş aldığını, 2019'da ise tüm modellerdeki kiralama ön siparişlerinin 14 milyar dolara ulaştığını öne sürdü. Haziran 2020'de VectoIQ ile SPAC birleşmesi yoluyla borsaya açıldı; 8 Eylül 2020'de GM'nin şirketin yüzde 11'ini alacağı bir ortaklık duyuruldu.

İki gün sonra açığa satış yapan Hindenburg Research, Nikola'yı büyük ölçüde Milton'ın yürüttüğü karmaşık bir dolandırıcılık olmakla suçlayan bir rapor yayımladı. Financial Times'ın doğrulamasına göre bir tanıtım videosunda ilerleyen Nikola One kendi motoruyla değil, hafif bir yokuştan aşağı yuvarlanarak hareket ediyordu. Şirket iddiaları yanlış ve yanıltıcı olarak nitelendirdi, ancak SEC ve Adalet Bakanlığı soruşturma başlattı ve Milton 21 Eylül'de istifa etti. Kasım 2020'de GM de ortak pikap projesinden çekildi.

Temmuz 2021'de federal büyük jüri Milton hakkında dolandırıcılık suçlamalarıyla iddianame düzenledi, şirketi ise suçlamadı. Milton suçsuz olduğunu beyan etti; ancak Ekim 2022'de jüri onu CEO iken yaptığı açıklamalar nedeniyle dört suçlamanın üçünden suçlu buldu ve Aralık 2023'te dört yıl hapis cezasına çarptırıldı. Mart 2025'te Başkan Donald Trump Milton'ı affetti. Şirket ise bu arada 2023'te batarya takımlarındaki soğutma sıvısı sızıntısı ve yangınlar nedeniyle o güne kadar ürettiği 209 bataryalı kamyonun tamamını geri çağırdı. Borçları varlıklarını aşan Nikola, hisse fiyatı 44 sente inmişken 19 Şubat 2025'te Chapter 11 başvurusu yaptı.

Nikola vakası, iddialı bir anlatının ve yüksek piyasa değerinin çalışan bir ürünün yerini tutamayacağını gösteriyor. Kurucunun açıklamaları hem kişisel bir ceza davasına hem de şirketin hiçbir zaman toparlayamadığı bir güven kaybına dönüştü.

Girişimciler için dersler

• Yatırımcıya ve kamuoyuna yaptığınız her teknik açıklamayı belgeleyebileceğiniz düzeyde tutun; bir tanıtım videosu bile ileride delil olabilir.
• Ön sipariş ve rezervasyon rakamlarını büyüklük göstergesi gibi sunmayın; bağlayıcı olmayan talep gelir değildir.
• Kurucunun kişisel anlatısına dayanan bir şirkette bağımsız yönetim kurulu ve iç denetimi erken kurun; kriz anında şirketi kurucudan ayırabilen yapılar hayat kurtarır.

Kaynaklar

1. Nikola Corporation (Wikipedia)
2. Nikola Founder Is Charged With Fraud in Rebuke to Wall Street (The New York Times, 2021-07-29)
3. Nikola founder Trevor Milton found guilty of fraud over statements he made while CEO of the EV company (CNBC, 2022-10-14)
4. Nikola: Trevor Milton sentenced to prison after fraud conviction (BBC News, 2023-12-19)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.