Zidaya

Ne yapıyordu?

Zidaya, Alman şirket kurucusu Rocket Internet'in Şubat 2012'de Türkiye'de açtığı bir e-ticaret sitesiydi. Ayakkabı, giyim, aksesuar ve kozmetik ürünleri satıyor, zaman zaman teknoloji ürünlerine de yer veriyordu. Kısa sürede Rocket'ın Türkiye'deki en çok ziyaret edilen sitelerinden biri oldu.

Neden kapandı?

Zidaya'nın kaderi, kendi performansından çok Rocket Internet'in Türkiye kararına bağlıydı. Şirket 17 Ağustos 2012'de Türkiye operasyonunu kapatma kararı aldı ve yaklaşık 400 çalışanın büyük bölümü işini kaybetti. Rocket çıkış için resmi bir gerekçe açıklamadı; Wamda'nın aktardığı yorumlara göre Türkiye'deki getiriler, yüksek maaşlarla kurulan ekiplerin maliyetini karşılamıyordu. Webrazzi'de konuk yazar olarak yazan Nurettin Özdoğan da dikey e-ticaret modelinin, kampanya odaklı alışverişin hâkim olduğu Türkiye pazarına uymadığını ve kâr marjlarının düşük olduğunu savundu. Zidaya kısa süre stoklarını satmaya devam etti, ardından kapandı.

Hikâyesi

Rocket Internet, başarılı internet modellerini hızla başka ülkelere taşımasıyla bilinen Alman bir şirket kurucusuydu. Webrazzi'nin Mayıs 2012'de hazırladığı dosyaya göre şirket 2011'in ikinci yarısında Türkiye'ye girdi, kısa sürede yaklaşık 400 çalışana ulaştı ve e-ticaret alanında yedi ayrı girişim kurdu. Bunların en dikkat çekeni Şubat 2012'de açılan Zidaya'ydı. Rocket'ın Türkiye'ye Zalando markasını getireceği konuşuluyordu; bunun yerine yeni bir marka yaratıldı.

Zidaya ayakkabı, giyim, aksesuar ve kozmetik satıyordu, zaman zaman yeni iPad gibi farklı ürünlere de yer veriyordu. Webrazzi'nin Google Ad Planner verilerine dayanan hesabına göre site birkaç ay içinde aylık 550 bin tekil ziyaretçiye ulaştı ve Türkiye'de ziyaretçi sıralamasında 204. sıraya yükseldi. Ağustos başında Webrazzi, Rocket'ın Zidaya'nın iyi gidişi nedeniyle Türkiye'de yola yalnızca bu siteyle devam etmeyi düşündüğünü duyurdu.

Birkaç gün sonra tablo değişti. 17 Ağustos 2012'de Webrazzi, şirket içinden doğruladığı bilgiyle Rocket Internet'in Türkiye operasyonunu tamamen kapattığını yazdı; haber The Next Web gibi yabancı yayınlarda da yankı buldu. Sabah'ın Teknokulis sayfasına konuşan bir Zidaya yetkilisi, sitenin satışa kapatıldığını, 31 Ağustos'ta başlayan işten çıkarmaların 14 Eylül'de tamamlanacağını ve stoklar bittikten sonra sitenin kapanacağını anlattı. Hürriyet yazarı Sefer Levent de yıllar sonra Rocket'ın depolardaki ürünleri rakip sitelere sattığını hatırlattı.

Rocket Internet kararın gerekçesini açıklamadı. Yorumlar, dikey e-ticaret modelinin kampanya odaklı Türkiye pazarına uymadığı ve getirilerin yüksek maaşlarla kurulan ekiplerin maliyetini karşılamadığı noktasında buluştu. Zidaya'nın hikâyesi, büyüme rakamları iyi görünse bile bir şirketin geleceğinin merkezdeki hesaplara bağlı olabileceğini gösteriyor.

Girişimciler için dersler

• Yabancı bir şirket kurucusunun parçasıysan, kaderin yerel performansından çok merkezin portföy kararlarına bağlıdır.
• Hızlı büyüme için yüksek maaşla kurulan ekip, getiri beklentisi karşılanmadığında aynı hızla dağıtılabilir.
• Bir pazarın alışveriş alışkanlıklarını anlamadan başka ülkede işleyen modeli kopyalamak risklidir.

Kaynaklar

1. Klonların efendisi Rocket Internet'in Türkiye operasyonlarına bakış [Dosya] (Webrazzi, 2012-05-08)
2. Rocket İnternet yeni web sitesi ile girişimlerini vitrine koydu (Webrazzi, 2012-08-07)
3. Rocket Internet Türkiye operasyonunu kapatıyor! [Son Dakika] (Webrazzi, 2012-08-17)
4. Rocket Internet neden Türkiye'den çıktı? (Webrazzi, 2012-08-19)
5. Rocket Internet Exits Turkey, May Fire 400 People (The Next Web, 2012-08-17)
6. UPDATED: Rocket Internet Exits Turkey, Mizado, Expands Amazon Clone in Egypt and Morocco (Wamda, 2012-08-26)
7. Zidaya.com adlı e-ticaret sitesi kapatıldı (Sabah Teknokulis, 2012-09-05)
8. Klon kardeşler işbaşında (Hürriyet, 2015-05-07)
9. Markafoni'den önce kapanan Türk e-ticaret siteleri! Online alışveriş siteleri neden kapandı? (Habertürk, 2017-06-02)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.