QuadrigaCX

Ne yapıyordu?

QuadrigaCX, Kanada'nın en büyük kripto para borsası olarak bilinen bir platformdu ve Quadriga Fintech Solutions tarafından işletiliyordu. Müşteriler platformda Kanada doları karşılığında bitcoin ve diğer kripto paraları alıp satıyordu. Şirket müşteri varlıklarının önemli bölümünü çevrim dışı soğuk cüzdanlarda tuttuğunu söylüyordu.

Neden kapandı?

Aralık 2018'de kurucu ve CEO Gerald Cotten Hindistan'da hayatını kaybetti; soğuk cüzdanların şifresinin yalnızca onda olduğu açıklandı. Yaklaşık 115 bin müşterinin 250 milyon Kanada doları alacağı erişilemez hale geldi ve şirket Ocak 2019'da alacaklılara karşı koruma istedi. Ernst & Young, bulunan beş soğuk cüzdanın Nisan 2018'den beri boş olduğunu tespit etti. Şirket Nisan 2019'da iflas sürecine girdi. Haziran 2020'de Ontario Menkul Kıymetler Komisyonu, Quadriga'nın bir dolandırıcılık ve Ponzi düzeni olduğu ve Cotten'ın sahte hesaplarla müşterilere karşı işlem yaptığı sonucuna vardı.

Hikâyesi

Ocak 2019'un sonunda Kanada'nın en büyük kripto para borsası olarak bilinen QuadrigaCX, dünyanın dört bir yanında manşet olan bir açıklama yaptı: kurucu ve CEO Gerald Cotten, Aralık 2018'de Hindistan'da hayatını kaybetmişti ve müşterilere ait kripto paraların tutulduğu çevrim dışı cüzdanların şifresi yalnızca ondaydı. Yaklaşık 115 bin müşterinin 250 milyon Kanada doları (190 milyon ABD doları) alacağı bir anda erişilemez hale gelmişti.

Cotten, Quadriga'yı Kasım 2013'te Michael Patryn ile Vancouver'da kurdu. 2014'te platformda 7,4 milyon Kanada doları değerinde bitcoin işlem gördü. Şirket 850 bin Kanada doları topladı, ancak borsada işlem görme planından 2016 başında vazgeçti. 2015'te dört çalışanı olan şirketin Haziran 2015'te parası tükenmişti; sonrasında birkaç sözleşmeli çalışan dışında ne çalışanı, ne ofisi ne de banka hesabı vardı. İş, Cotten'ın Nova Scotia'daki evinden, şifreli dizüstü bilgisayarı üzerinden yürütülüyordu. 2017'deki kripto çılgınlığında platformda yaklaşık 1,2 milyar Kanada doları değerinde bitcoin el değiştirdi ve kayıtlı kullanıcı sayısı 363 bine ulaştı.

Uyarı işaretleri 2018'de belirginleşti. Bitcoin fiyatları düşerken müşteriler para çekme taleplerinde gecikmeler yaşadıklarını bildirdi; bir ödeme aracısında tutulan 28 milyon Kanada doları Ocak 2018'de bir banka tarafından donduruldu. Cotten'ın ölümünün ardından şirket alacaklılara karşı koruma istedi ve Ernst & Young bağımsız gözetmen olarak atandı. Ernst & Young'ın bulduğu beş soğuk cüzdan Nisan 2018'den beri boştu. 8 Nisan 2019'da şirket iflas sürecine girdi. Aralık 2019'da müşterileri temsil eden avukatlar, kimliğin ve ölüm nedeninin doğrulanması için Cotten'ın mezarının açılmasını istedi.

Haziran 2020'de Ontario Menkul Kıymetler Komisyonu, Quadriga'nın bir dolandırıcılık ve Ponzi düzeni olduğu sonucuna vardı. Komisyona göre Cotten sahte isimlerle hesaplar açmış, kendine gerçekte olmayan para ve kripto bakiyeleri tanımlamış ve bunlarla habersiz müşterilere karşı işlem yapmıştı. Komisyon yaşananları “modern teknolojiye sarılmış eski usul bir dolandırıcılık” olarak tanımladı. Bu, bir mahkeme kararı değil idari bir tespitti; Cotten hayatta olmadığı için hakkında yargılama yapılamadı. Mart 2023'te iflas kayyumu Ernst & Young, kanıtlanmış alacakların her doları için 13 sent oranında ilk ara ödemeyi ilan etti.

Quadriga, müşteri parasını tutan bir kurumda denetimsiz tek kişilik kontrolün ne kadar tehlikeli olduğunu gösteren bir vaka. Bağımsız saklama ve rezerv doğrulaması olmadan büyüyen bir platform, müşterilerinin güvenini ancak sorunlar ortaya çıkana kadar koruyabilir.

Girişimciler için dersler

• Müşteri varlıklarını tutan bir finans girişimindeyseniz, tek bir kişinin erişim anahtarlarına sahip olduğu bir yapı kurmayın; çoklu imza ve bağımsız saklama şarttır.
• Kullanıcı olarak, para çekme gecikmeleri ve belirsiz ödeme yöntemleri bir platformun iç sorunlarının ilk işaretidir; bunları görmezden gelmeyin.
• Bağımsız denetim ve rezerv doğrulaması olmadan müşteri fonu toplayan bir işletme, iyi niyetli olsa bile güven üretemez.

Kaynaklar

1. Quadriga (company) (Wikipedia)
2. Controversial QuadrigaCX cryptocurrency exchange placed in bankruptcy (CBC News, 2019-04-08)
3. Crypto exchange Quadriga files for creditor protection (The Globe and Mail, 2019-01-31)
4. Unable to Retrieve Money, Cryptocurrency Investors Want Dead Executive Exhumed (The New York Times, 2019-12-17)
5. https://www.wikidata.org/wiki/Q55841490

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.