LimeWire

Ne yapıyordu?

LimeWire, Mark Gorton'ın 2000'de oluşturduğu, Windows, Mac OS X, Linux ve Solaris için ücretsiz bir eşler arası dosya paylaşım programıydı. New York merkezli Lime Wire LLC, ücretsiz sürümün yanında daha hızlı indirme vaat eden ücretli LimeWire PRO'yu satıyordu. Gnutella ağını ve BitTorrent protokolünü kullanan program, en çok korsan müzik indirmek için kullanılan araçlardan biri olarak bilindi.

Neden kapandı?

2005'te ABD Yüksek Mahkemesi'nin MGM ile Grokster arasındaki davada verdiği karar, paylaşım yazılımı şirketlerinin ihlale teşvikten sorumlu tutulmasının önünü açtı. Arista Records'un açtığı davada federal yargıç Kimba Wood, 2010'da LimeWire'ın ve Gorton'ın telif hakkı ihlali yaptığına, haksız rekabete giriştiğine ve başkalarını ihlale teşvik ettiğine hükmetti. 26 Ekim 2010'da verilen ihtiyati tedbir, yazılımın arama, indirme, yükleme ve paylaşım işlevlerinin durdurulmasını istedi. Şirket yazılımı dağıtmayı bıraktı ve yeni sürümleri uzaktan devre dışı bıraktı. Mayıs 2011'de Gorton, şirketin 13 plak şirketine yaklaşık 105 milyon dolar ödemesini öngören uzlaşmayı kabul etti.

Hikâyesi

RIAA'nın 2011'de LimeWire'a yönelik yeni davasında öne sürdüğü kanuni tazminat talebi 72 trilyon dolara ulaşıyordu; bu, dünyanın yıllık gayrisafi hasılasının üç katından fazlaydı. Rakam, platformdaki 11 bin şarkının her biri için binlerce indirme tahminine dayanıyordu. Hesap abartılıydı, ama 2000'lerin en popüler paylaşım programlarından birinin nasıl bir hukuki çıkmaza girdiğini de gösteriyordu.

LimeWire'ı 2000'de Mark Gorton oluşturdu. New York merkezli Lime Wire LLC, Gnutella ağını kullanan programın ücretsiz bir sürümünü ve daha hızlı indirme ile yüzde 66 daha iyi arama sonuçları vaat eden, 21,95 dolardan başlayan fiyatlarla satılan LimeWire PRO'yu dağıtıyordu. Program kısa sürede korsan müzik indirmenin en bilinen araçlarından biri oldu; ücretli sürüm de çoğu zaman aynı ağ üzerinden izinsiz paylaşılıyordu.

Tehlike işaretleri erken geldi. Haziran 2005'te The New York Times, şirketin Yüksek Mahkeme'nin MGM ile Grokster arasındaki davada verdiği kararın ardından programı dağıtmayı bırakmayı düşündüğünü yazdı; karar, yargıçlara ihlale teşviki tespit etmek için güçlü bir araç veriyordu. Aynı yıl ABD Federal Ticaret Komisyonu, paylaşım ağlarının kimlik hırsızlığı ve dava riskine karşı uyarı yayımladı. Bir incelemede rastgele indirilen 123 dosyanın 37'sinde zararlı yazılım bulundu. Şirket yine de faaliyetini sürdürdü.

Arista Records'un açtığı davada federal yargıç Kimba Wood, 2010'da LimeWire'ın ve Gorton'ın telif ihlali yaptığına, haksız rekabete giriştiğine ve başkalarını ihlale teşvik ettiğine hükmetti. 26 Ekim 2010'da verilen ihtiyati tedbirle yazılımın arama, indirme, yükleme ve paylaşım işlevlerinin durdurulması istendi. Şirket programı dağıtmayı bıraktı ve yeni sürümleri uzaktan devre dışı bıraktı; eski sürümler ise çalışmaya devam etti. Mayıs 2011'de Gorton, 13 plak şirketine yaklaşık 105 milyon dolar ödenmesini öngören uzlaşmayı kabul etti. LimeWire adı 2022'de, Gorton'ın hoşnutsuzluğuna rağmen ilgisiz bir NFT platformu için yeniden kullanıldı.

LimeWire'ın hikâyesi, kullanıcıların sevdiği bir ürünün hukuki zemin olmadan ayakta kalamayacağını gösteriyor. Grokster kararı açık bir uyarıydı; şirket bu uyarıyı iş modelini değiştirmek için kullanmadı ve beş yıl sonra aynı gerekçelerle kapandı.

Girişimciler için dersler

• Ürününüzün en yaygın kullanım biçimi yasa dışıysa iş modelinizin kaderi mahkemede belirlenir; hak sahipleriyle lisans yolunu erkenden arayın.
• Sektörünüzü etkileyen emsal kararları (Grokster gibi) bir risk sinyali olarak izleyin ve stratejinizi buna göre güncelleyin.
• Ücretli sürüm geliri, lisanssız içeriğe dayanan bir ürünün hukuki riskini dengelemez; gelir modelini ve hukuki zemini birlikte kurun.

Kaynaklar

1. LimeWire (Wikipedia)
2. Court shuts down LimeWire music-sharing service (Reuters, 2010-10-26)
3. LimeWire shut down by federal court (The Guardian, 2010-10-27)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.