Honestbee

Ne yapıyordu?

Honestbee, müşteriler adına süpermarket ve özel mağazalardan ürün toplayıp teslim eden kişisel alışveriş elemanlarıyla çalışan bir çevrim içi market ve teslimat servisiydi. Şirket zamanla yemek teslimatı, çamaşır toplama ve sinema bileti gibi hizmetler ekledi ve Singapur'da habitat adlı teknoloji destekli bir fiziksel market açtı.

Neden kapandı?

Şirket kısa sürede Asya'da sekiz pazara ve birbirinden farklı hizmetlere yayıldı, ancak bu yapıyı taşıyacak nakdi bulamadı. 2019 başında alıcı arayışına girdi; Nisan ve Mayıs 2019'da yurt dışı operasyonlarını askıya aldı, yemek ve çamaşır hizmetlerini durdurdu. Kurucuların hepsi 2019 içinde şirketten ayrıldı ve şirket borç erteleme koruması altında yeniden yapılanmaya çalıştı. COVID-19 salgınıyla habitat marketi kapandı, Mart 2020'de çalışanların yüzde 80'i çıkarıldı ve maaşlar gecikti. Bir alacaklının başvurusu üzerine şirket hakkında Temmuz 2020'de tasfiye kararı verildi.

Hikâyesi

Singapur'daki habitat, Ekim 2018'de açıldığında şirketin “taç mücevheri” olarak tanıtıldı: çevrim içi ve fiziksel alışverişi birleştiren, teknoloji destekli bir market ve yemek alanı. İki yıl sonra aynı mekân, rakip RedMart'ın teslimat merkezi olarak kullanılıyordu.

Honestbee, 23 Temmuz 2015'te Singapur'da Joel Sng, Isaac Tay ve Jonathan Low tarafından hayata geçirildi. Model basitti: müşteri uygulamadan sipariş veriyor, kişisel alışveriş elemanı FairPrice, Tesco ya da Jones the Grocer gibi mağazalardan ürünleri toplayıp kapıya getiriyordu. Asya ve ABD'den girişim sermayesi alan şirket hızla Hong Kong, Tayvan, Tayland, Endonezya, Malezya, Filipinler ve Japonya'ya açıldı. Market teslimatının yanına 2016'da çamaşır toplama, 2017'de yemek teslimatı ve sinema bileti satışı eklendi. 2019'da şirketin 860 çalışanı vardı.

2019'un başında şirketin mali durumunun kritik olduğu konuşulmaya başlandı; Grab ve Gojek gibi şirketlerle satın alma görüşmeleri yapıldığı iddia edildi. Nisan ve Mayıs 2019'da Tayland, Filipinler, Hong Kong, Japonya ve Endonezya'daki operasyonlar askıya alındı, yemek teslimatı durduruldu, çamaşır hizmeti askıya alındı. CEO Joel Sng Mayıs 2019'da ayrıldı; yerine önce yatırımcı Brian Koo, ardından Ong Lay Ann geçti. Temmuz 2019'da son kurucu Jonathan Low da şirketten ayrıldı. Şirket borç ertelemesi alarak yeniden yapılanmaya çalıştı.

Ocak 2020'de Koo'nun liderliğindeki FLK Holdings yeni bir kurtarma planıyla yatırım yaptı, ancak COVID-19 salgını habitat'ın kapanmasına yol açtı. Mart 2020'de çalışanların yüzde 80'i çıkarıldı, maaşlar ve emeklilik katkıları gecikti. Nisan 2020'de bir alacaklı şirketin tasfiyesi için başvurdu ve Temmuz 2020'de tasfiye kararı verildi. Honestbee, Mart 2020'de eski CEO Sng'ye şirket fonlarıyla özel mülk satın almak da dahil olmak üzere güven görevini ihlal ettiği iddiasıyla dava açmıştı. 2023'te tasfiye memuru, şirketten yalnızca 720 Singapur doları geri kazanabildiğini bildirdi.

Honestbee, hızlı coğrafi genişlemenin ve her yıl yeni bir hizmet eklemenin bir teslimat şirketini nasıl dağıtabileceğini gösteriyor. Her yeni pazar ve hizmet ayrı bir operasyon ekibi ve sabit gider demekti; ana iş kâra geçmeden kurulan bu yapı, sermaye akışı durduğunda tek tek sökülmek zorunda kaldı.

Girişimciler için dersler

• Tek bir şehirde birim ekonomisi oturmadan yeni ülkelere ve yeni hizmet dikeylerine açılmayın; her yeni hat sabit maliyet ekler.
• Parlak bir fiziksel mağaza, dijital işin sorunlarını çözmez; büyük sabit giderli projeleri nakit akışı pozitifken başlatın.
• Yatırım parasının nasıl harcandığını yönetim kurulunun düzenli denetleyebileceği bir raporlama düzeni kurun.

Kaynaklar

1. Honestbee (Wikipedia)
2. Grocery delivery startup Honestbee is running out of money and trying to sell (TechCrunch, 2019-04-26)
3. Honestbee retrenches 80% of staff, delays payment of salaries and CPF contributions (The Straits Times, 2020-03-10)
4. Honestbee says suspending some overseas operations, cutting global headcount all part of ongoing review (The Straits Times, 2019-04-30)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.