Gorillas

Ne yapıyordu?

Gorillas, Berlin merkezli bir ultra hızlı market teslimatı şirketiydi; uygulamadan verilen siparişleri şehir içindeki karanlık depolardan bisikletli kuryelerle, süpermarket fiyatlarıyla teslim ediyordu. Taze meyve sebzeden içeceklere kadar 3.600'ü aşkın ürün satıyordu. Kısa sürede Amsterdam, Londra, Paris, Münih ve New York dahil onlarca şehre yayıldı.

Neden kapandı?

İlk iki yıldaki hızlı genişlemenin ardından Gorillas finansal beklentileri karşılayamadı. 2022'de Belçika, İtalya ve İspanya'dan çekildi, İngiltere'de Londra dışındaki tüm operasyonlarını kapattı ve 300 kişiyi işten çıkardı. Kurucu Kağan Sümer 2022 başında 700 milyon dolar yeni finansman hedeflediğini açıklamıştı; bunun yerine şirket Aralık 2022'de İstanbul merkezli rakibi Getir'e 1,2 milyar dolara satıldı. Getir, Gorillas'ı 2023'te Fransa'dan da çekti ve Nisan 2024'te iki markayla birlikte Türkiye dışındaki tüm pazarlardan çekildiğini açıkladı. Gorillas Mayıs 2024'te tamamen kapandı.

Hikâyesi

Türk okurlar için bu hikâyenin sonu tanıdık bir isimle yazıldı. Berlin'in ultra hızlı market teslimatı girişimi Gorillas, Aralık 2022'de İstanbul merkezli rakibi Getir tarafından 1,2 milyar dolara satın alındı; bir buçuk yıl sonra da Getir'in Türkiye dışındaki pazarlardan çekilmesiyle birlikte tarihe karıştı.

Gorillas, Mayıs 2020'de, pandeminin ilk aylarında Kağan Sümer, Jörg Kattner, Jeff Hester ve Ronny Shibley tarafından Berlin'de kuruldu. Model, Philadelphia'da 2013'te kurulan goPuff'tan esinleniyordu: uygulamadan verilen market siparişleri şehir içindeki karanlık depolardan bisikletli kuryelerle, süpermarket fiyatına ve dakikalar içinde teslim edilecekti. Şirketin sloganı 'senden daha hızlı' anlamına gelen faster than you idi. Aralık 2020'de 44 milyon dolarlık A serisi, Mart 2021'de 290 milyon dolarlık B serisi geldi ve şirket kuruluşundan yaklaşık dokuz ay sonra 1 milyar dolar değerlemeyi aştı. Ekim 2021'de 1 milyar dolara yakın C serisi turuyla değerleme 2,1 milyar dolara çıktı. Gorillas onlarca şehre yayıldı, Fransız rakibi Frichti'yi satın aldı ve yaklaşık 10.000 çalışana ulaştı.

Hızın bir bedeli de vardı. Kuryeler yetersiz ekipmandan, ağır paketlerden ve teslimat baskısından şikâyet etti; Ekim 2021'de Berlin'de fiili bir greve katılan 350 çalışan işten çıkarıldı. İlk iki yılın hızlı büyümesinin ardından şirket finansal beklentileri karşılayamadı. 2022'de Belçika, İtalya ve İspanya'dan çekildi, İngiltere'de Londra dışındaki operasyonlarını kapattı ve 300 kişiyi işten çıkardı. Sümer 2022 başında 700 milyon dolar yeni finansman hedeflediğini söylemişti; bunun yerine şirket yıl sonunda Getir'e satıldı.

Getir, Haziran 2023'te Gorillas'ın Fransa'dan çekileceğini açıkladı. Nisan 2024'te ise Getir ve Gorillas, Türkiye dışındaki tüm pazarlardan çekildiklerini duyurdu. Gorillas Mayıs 2024'te tamamen kapandı.

Gorillas, hız vaadi üzerine kurulan bir modelin birim ekonomisi oturmadan ölçeklendiğinde sermayeyi ne kadar çabuk tüketebileceğini gösteriyor. Zarar eden iki rakibin birleşmesi de sorunu çözmedi; yalnızca kapanışı erteledi.

Girişimciler için dersler

• Dakikalar içinde teslimat vaadi sipariş başına maliyeti yükseltir; yeni şehre açılmadan önce tek bir depoda kârlı sipariş yoğunluğuna ulaşın.
• Kuryelerin çalışma koşullarını büyüme hızına kurban etmeyin; grevler ve toplu işten çıkarmalar markaya kalıcı zarar verir.
• Zarar eden iki rakibin birleşmesi kendi başına çözüm değildir; birleşmeden önce ortak yapının hangi pazarda kâra geçeceğini netleştirin.

Kaynaklar

1. Gorillas (company) (Wikipedia)
2. Gorillas grabs 'close to' $1BN, Series C values the on-demand grocery delivery biz at $2.1BN (TechCrunch, 2021-10-19)
3. Berlin's Gorillas lays off 300, exits four markets (TechCrunch, 2022-05-24)
4. Turkish quick delivery company Getir to buy rival Gorillas in $1.2b deal (DealStreetAsia, 2022-12-09)
5. https://www.wikidata.org/wiki/Q106866916
6. Wikipedia (TR)
7. Wikipedia (EN)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.