Zume

Ne yapıyordu?

Zume, 2015'te Alex Garden ve Julia Collins tarafından Zume Pizza adıyla kuruldu. Şirketin ilk vaadi, büyük ölçüde robotların hazırladığı ve müşteriye giderken araçta pişen pizzaydı. Daha sonra otomatik yemek kamyonları için bir teknoloji platformuna, 2020'de de kompostlanabilir gıda ambalajı ve teslimat lojistiğine yöneldi.

Neden kapandı?

Hareket halindeki bir araçta pizza pişirmenin pratik olmadığı anlaşıldı ve müşteriler robot yapımı pizzaların kalitesinden şikâyet etti. Şirket 2018'de pizzadan uzaklaşıp daha büyük bir platform vizyonuna geçti ve bu vizyonla SoftBank'tan 375 milyon dolar aldı. 2020'de robotik ve teslimat kamyonu bölümlerinin tamamı dahil 500'den fazla çalışanı işten çıkardı. Son pivot olan kompostlanabilir ambalaj işi de şirketi ayakta tutmaya yetmedi ve Zume Haziran 2023'te kapandı.

Hikâyesi

Siparişini verdiğiniz pizza kapınıza gelirken yolda pişiyor, hamurunu ve sosunu ise robotlar hazırlamış. Zume'nin 2016'da basının ilgisini çeken vaadi buydu. Alex Garden ve Julia Collins'in 2015'te Zume Pizza adıyla kurduğu şirket, Kaliforniya'da teknoloji ile yemeği aynı kutuya koymaya çalışan girişimlerin en iddialılarından biriydi.

İlk yıllar yatırımcı ilgisiyle geçti. 2016'da Jerry Yang ve SignalFire'dan 6 milyon dolarlık A serisi, 2017 sonbaharında 48 milyon dolarlık B serisi yatırım geldi. Ancak sahadaki gerçek farklıydı: hareket halindeki araçta pizza pişirmek pratik değildi, müşteriler de robot yapımı pizzaların kalitesinden şikâyet ediyordu. Fikir sonunda rafa kaldırıldı.

2018'de şirket pizzadan uzaklaşıp yapay zekâ ve mutfak teknolojisiyle otomatik yemek kamyonlarına platform olmayı hedefleyen Zume, Inc. çatısını kurdu. Vizyon büyüktü: 2020 ve 2021'in son çeyrekleri için sırasıyla 250 milyon ve 1 milyar dolarlık gelir öngörülüyordu. Kasım 2018'de SoftBank 375 milyon dolar yatırdı ve şirkete 2,25 milyar dolar değer biçti; 2019'da 4 milyar dolar değerleme arayışı konuşuluyordu.

Beklentiler gerçekleşmedi. 2020'de Zume robotik ve teslimat kamyonu bölümlerinin tamamı dahil 500'den fazla çalışanı işten çıkardı. Pandemi günlerinde maske sattı, ardından Mayıs 2020'de kompostlanabilir gıda ambalajı üretimine geçti; CNBC'nin anlatımıyla bir zamanlar pizza hazırlayan robotlar artık atıkları kompostlanabilir ambalaja dönüştürüyordu. Bu dönüşümün temelinde 2019'da satın aldığı Pivot Packaging vardı. Ancak Pivot'un kurucuları, 10 milyon doları hisse olarak ödenen 20,5 milyon dolarlık satış sırasında Zume'ye yanlış değer biçildiğini ileri sürerek şirketi dava etti. 400 milyon doları aşkın yatırım almış olan Zume, Haziran 2023'te kapandı.

Zume'nin hikâyesi, çarpıcı bir teknoloji gösterisinin müşterinin asıl beklentisi olan iyi bir ürünün yerini tutmadığını hatırlatıyor. Büyük bir yatırım turu şirketi daha büyük vizyonlara iterken çekirdek iş hiç kanıtlanmadı ve her yeni pivot bir öncekinin yükünü de taşımak zorunda kaldı.

Girişimciler için dersler

• Teknolojik gösterinin değil ürünün kendisinin kalitesini ölçün; müşteri pizzayı robotun yaptığını değil, lezzetini hatırlar.
• Büyük bir yatırım turu sizi vizyonu büyütmeye zorluyorsa, yeni vizyonun çekirdek iş kanıtlanmadan finanse edilmediğinden emin olun.
• Her pivotta ekip, varlık ve maliyet yapısını yeni işe göre baştan kurgulayın; eski işin yükü yeni işi boğar.

Kaynaklar

1. Zume (Wikipedia)
2. Fallen Pizza Startup Zume Shuts Down After Raising Millions (Bloomberg News, 2023-06-02)
3. SoftBank's $375 Million Bet on Pizza Went Really Bad Really Fast (Bloomberg, 2020-02-13)
4. This Robot-Made Pizza Is Baked in the Van on the Way to Your Door (Fortune, 2016-09-29)
5. https://www.wikidata.org/wiki/Q28222782
6. Wikipedia (EN)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.