Katerra

Ne yapıyordu?

Katerra, büyük bina bileşenlerini fabrikada üretip şantiyede monte eden, teknoloji odaklı bir inşaat şirketiydi. Özellikle çok katlı konut projelerinde pencereleri dahil tüm bir duvarı tesiste üretiyor, masif ahşap ürünler de imal ediyordu. Birçok projede aynı anda üretici, mimar ve yüklenici rolünü üstleniyor ve genellikle doğrudan mülk sahipleriyle sözleşme yapıyordu.

Neden kapandı?

Şirket kısa sürede fabrikalar, mimarlık ekipleri ve binlerce çalışanla çok geniş bir yapıya büyüdü. Aralık 2019'da yaklaşık 200 kişiyi çıkarıp Phoenix'teki fabrikasını kapatmak zorunda kaldı. Mayıs 2020'de 200 milyon dolarlık ek yatırımla birlikte CEO değişti ve SoftBank Aralık 2020'de şirketi kurtarmak için yeniden para koydu. Haziran 2021'de Katerra, iflasının nedenleri olarak COVID-19 salgınını ve kredi aldığı Greensill Capital'ın çöküşünün ardından yeni sermaye bulamamasını gösterdi. Kalan çalışanlar kazanılmış izin ücretleri ve kıdem tazminatı ödenmeden işten çıkarıldı.

Hikâyesi

Bir binanın duvarı, pencereleriyle birlikte fabrikada üretilip kamyonla şantiyeye getiriliyor ve orada yerine takılıyor. Katerra'nın inşaat sektörüne vaadi buydu: bina yapmayı, bir elektronik cihaz üretir gibi endüstriyel bir sürece dönüştürmek. Şirketi 2015'te Flextronics'in eski CEO'su ve Tesla'nın eski geçici CEO'su Michael Marks ile The Wolff Co. adlı şirketin yönetim kurulu başkanı Fritz Wolff kurdu.

Fikir büyük sermayeyi hızla çekti. Ocak 2018'de SoftBank'ın Vision Fund'ı liderliğinde 865 milyon dolarlık yatırım geldi. Katerra aynı yıl yüksek ahşap binalar ve masif ahşap yapım konusunda uzman mimarlık firması MGA'yı satın aldı. 2018 sonunda 7.500 çalışanı ve yürüttüğü 700 projesi vardı, ülke genelinde 14 dağıtım merkezi kurmayı planlıyordu. LinkedIn onu 2017'de çalışılacak en iyi girişimler listesine almıştı.

Ancak her şeyi aynı anda yapmak pahalıydı. Aralık 2019'da yaklaşık 200 kişilik işten çıkarma ve Phoenix'teki fabrikanın kapatılması duyuruldu; üretim daha düşük maliyetli ve yüksek otomasyonlu Tracy fabrikasına taşındı. Mayıs 2020'de 200 milyon dolarlık ek yatırımla birlikte yönetim değişti ve Schlumberger'in eski CEO'su Paal Kibsgaard, Marks'ın yerine geçti. SoftBank Aralık 2020'de bir kurtarma yatırımı daha yaptı; Vision Fund'ın Katerra'ya koyduğu toplam paranın 2 milyar doları aştığı bildirildi.

Son darbe finansman tarafından geldi. Kredi aldığı Greensill Capital çökünce Katerra yeni sermaye bulamadı. Haziran 2021'de şirket, iflasının nedenleri olarak COVID-19 salgınını ve Greensill'in çöküşünün ardından para toplayamamasını gösterdi. Kalan çalışanlar kazandıkları izin ücretleri ve kıdem tazminatı ödenmeden işten çıkarıldı; Orta Doğu gibi bazı bölgelerdeki varlıklar ise bağımsız şirketler olarak yaşamaya devam etti.

Katerra'nın hikâyesi, inşaat gibi yerel ve parçalı bir sektörü tek hamlede dönüştürmeye çalışmanın ne kadar sermaye yaktığını gösteriyor. Fabrika, tasarım ve şantiyeyi aynı çatı altında büyütmek kâğıt üzerinde verimli görünüyordu; pratikte her halka kendi sorunlarını getirdi ve hepsini finanse etmek tek bir yatırımcının sabrına kaldı.

Girişimciler için dersler

• Geleneksel bir sektörü dikey entegrasyonla dönüştürmeye çalışıyorsanız, her halkayı aynı anda kurmak yerine önce tek bir halkada kârlılığı kanıtlayın.
• Finansmanınızı tek bir büyük yatırımcıya ya da tek bir kredi kuruluşuna bağlamayın; Greensill'in çöküşü Katerra'nın son can simidini de götürdü.
• Kriz anında bile çalışanların hak ettiği ödemeleri önceliklendirin; ödenmeyen tazminatlar şirket kapandıktan sonra da kurucuların itibarını takip eder.

Kaynaklar

1. Katerra (Wikipedia)
2. SoftBank-backed Katerra files for bankruptcy (Financial Times, 2021-06-07)
3. SoftBank pours $865 million into Katerra, a start-up making buildings in a factory (CNBC, 2018-01-24)
4. SoftBank-Backed Katerra to Shut Down (The Information, 2021-06-01)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.