GeoCities

Ne yapıyordu?

GeoCities, kullanıcıların ücretsiz web sitesi kurup yayımlamasını sağlayan bir barındırma hizmetiydi. Sayfalar içeriklerine göre gerçek yerlerden adını alan mahallelere yerleştiriliyordu; teknoloji siteleri SiliconValley'de, eğlence siteleri Hollywood'da yer alıyordu. Servis 1999'da Yahoo tarafından satın alındı.

Neden kapandı?

Yahoo, Ocak 1999'da dotcom balonunun zirvesine yakın bir dönemde GeoCities'i 3,57 milyar dolarlık hisseyle satın aldı. Satın almanın ardından içeriklerin haklarını şirkete veren yeni kullanım koşulları kitlesel tepkiye yol açtı ve kullanıcılar ayrılmaya başladı. Ücretsiz hizmetten para kazanmak zordu; 2001'de ücretli barındırma getirildi ve ücretsiz hesapların veri aktarımı kısıtlandı. ABD'deki aylık tekil ziyaretçi sayısı Mart 2006'da 18,9 milyondan Mart 2009'da 11,5 milyona geriledi. Yahoo Nisan 2009'da kapanışı duyurdu ve ABD sürümü 26 Ekim 2009'da kapandı.

Hikâyesi

GeoCities'te bir web sayfası açmak, sanal bir şehirde arsa sahibi olmak gibiydi. Kullanıcılara yerleşimci anlamına gelen 'homesteader' deniyor, sayfalar içeriğe göre SiliconValley, Hollywood ya da WallStreet gibi mahallelere kuruluyordu. Kasım 1994'te David Bohnett ve John Rezner'ın Beverly Hills Internet adıyla başlattığı şirket, 1995 ortasında kullanıcılara 2 MB'lık ücretsiz ana sayfa alanı sunmaya başlayınca patlama yaşadı.

Büyüme baş döndürücüydü. Aralık 1995'te günde binlerce yeni üye kaydediliyor, ayda altı milyonun üzerinde sayfa görüntüleniyordu. 2 Ekim 1997'de milyonuncu yerleşimci kaydoldu. Sayfalara eklenen reklamlar ve filigran tepki çekse de büyüme sürdü. Ağustos 1998'de 17 dolardan halka arz edilen hisse 100 doları aştı ve 1999'a gelindiğinde GeoCities, AOL ve Yahoo!'nun ardından web'in en çok ziyaret edilen üçüncü sitesi oldu.

Ocak 1999'da, dotcom balonunun zirvesine yakın bir dönemde Yahoo! şirketi 3,57 milyar dolarlık hisseyle satın aldı. Birleşme kötü başladı: içeriklerin tüm haklarını şirkete veren yeni kullanım koşulları kitlesel bir göçü tetikledi ve Yahoo! kısa sürede geri adım attı. Temmuz 1999'da mahalle adresleri yerini üye adlarına dayalı adreslere bıraktı. 2001'de, analistlerin GeoCities'in hâlâ kâr etmediğini konuştuğu bir ortamda Yahoo! ücretli barındırma getirdi ve ücretsiz hesapların veri aktarımını kısıtladı.

Ziyaretçiler giderek azaldı. ABD'deki aylık tekil ziyaretçi sayısı Mart 2006'da 18,9 milyonken Mart 2009'da 11,5 milyona indi. 23 Nisan 2009'da Yahoo! ABD'deki hizmeti kapatacağını açıkladı ve yeni kayıtları durdurdu. GeoCities 26 Ekim 2009'da kapandı; geride en az 38 milyon sayfa kaldı. Internet Archive ve Archive Team gibi gruplar bu mirası kurtarmak için harekete geçti. Japonya sürümü ise 31 Mart 2019'a kadar yaşadı.

GeoCities, milyonlarca kişiyi internette kendi sayfasını yayımlamaya alıştıran ilk büyük topluluklardan biriydi. Hikâyesi, çok popüler bir ürünün bile para kazanmadan ayakta kalamayabileceğini ve kullanıcıların kendini ait hissettiği bir yapının, satın alan şirketin öncelikleri değişince hızla dağılabileceğini gösteriyor.

Girişimciler için dersler

• Kullanıcı içeriğine dayalı bir toplulukta kullanım koşullarını değiştirmeden önce topluluğa danışın; tek bir madde kitlesel göçü tetikleyebilir.
• Ücretsiz hizmetin gelir modelini kullanıcı sayısı büyürken kurun; sonradan getirilen kısıtlamalar ilgiyi hızla azaltır.
• Şirketinizi satarken ürünün alıcının stratejisinde nerede duracağını sorun; alıcının öncelikleri değişince ürün kapatılabilir.

Kaynaklar

1. GeoCities (Wikipedia)
2. Yahoo Quietly Pulls The Plug On GeoCities (TechCrunch, 2009-04-23)
3. Yahoo pulls the plug on GeoCities (BBC News, 2009-04-24)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.