Be Inc.

Ne yapıyordu?

Be Inc., eski Apple yöneticisi Jean-Louis Gassée'nin 1990'da kurduğu, BeOS ve BeIA işletim sistemlerini ve BeBox kişisel bilgisayarını geliştiren bir bilgisayar şirketiydi. BeOS önce yalnızca BeBox'ta çalıştı, ardından Power Macintosh'a ve Intel x86 mimarisine taşındı. Şirket son döneminde internet cihazlarına yöneldi.

Neden kapandı?

BeOS büyük ölçüde olumlu karşılansa da ticari başarı yakalayamadı. 1996 sonunda yeni işletim sistemi arayan Apple, Be ile NeXT arasında seçim yaptı ve NeXT'i satın aldı. Donanım ve finans sorunları 1997 başında BeBox'ın durdurulmasına yol açtı. 1999'daki halka arzın ardından şirket, çoğu bilgisayar üreticisinin Microsoft'la yaptığı anlaşmalar nedeniyle BeOS'u yaygınlaştıramadı ve beklenen büyük üretici anlaşması gerçekleşmedi. 2001'de nakdin tükenmek üzere olduğu haberleri çıkarken şirket varlıklarını 11 milyon dolara Palm'a sattı.

Hikâyesi

Anlatılanlara göre Jean-Louis Gassée'nin Apple'dan ayrıldığı 1 Ekim 1990'ın ertesi günü bir prototip bilgisayarın yapımına başlandı. Apple CEO'su John Sculley ile yollarını ayıran Gassée, Steve Sakoman ile birlikte Be'yi kurdu; süper bilgisayar öncüsü Seymour Cray de sermaye sağladı. Şirketin adı da bir sohbetten doğdu: sözlüğü karıştırmaktan yorulan Sakoman'ın B harfinde durduğunu söylemesi üzerine Gassée, Be adını beğendi.

Ekip dört yılı aşkın süre kapalı kapılar ardında çalıştı. AT&T'nin Hobbit işlemcisini bırakması üzerine PowerPC'ye geçildi ve Ekim 1995'te ön yüzündeki ışık şeritleriyle işlemci yükünü gösteren BeBox piyasaya çıktı. Güçlü multimedya yetenekleri büyük ilgi gördü, ancak yıllarca süren geliştirme kasayı zorlamıştı; Nisan 1996'da Silikon Vadisi fonlarından yeni yatırım bulundu.

1996 sonunda büyük bir fırsat doğdu: yeni işletim sistemi arayan Apple'ın son iki adayı BeOS ve NeXTSTEP'ti. Apple, Steve Jobs'un ikna gücü ve yazdırma gibi özellikleri eksik olan BeOS'un yarım hali nedeniyle NeXT'i seçti ve 400 milyon dolara satın aldı. Be'nin 500 milyon dolar istediği söylentilerini Gassée reddetti. 1997 başında BeBox durduruldu ve şirket yazılıma odaklandı; 1998'de Intel yüzde 10 hisse aldı, BeOS x86'ya taşındı.

Temmuz 1999'da Nasdaq'ta halka açılan Be, çoğu bilgisayar üreticisinin Microsoft'la yaptığı anlaşmalar yüzünden BeOS'u cihazlara yükletemedi; beklenen büyük üretici anlaşması gerçekleşmeyince hisse düştü. Şubat 2000'de BeIA ile internet cihazlarına yönelen şirket BeOS 5'i ücretsiz dağıttı ve Sony'nin eVilla cihazı gibi ortaklıklar kurdu. Ama nakit hızla eriyordu. 16 Ağustos 2001'de Palm'ın Be'nin varlıklarını 11 milyon dolara alacağı açıklandı; hissedarlar Kasım'da onay verince şirket tasfiye sürecine girdi. Tasfiye halindeki Be'nin Microsoft'a açtığı tekel davası Eylül 2003'te 23,25 milyon dolarlık bir uzlaşmayla kapandı.

The Register, Be'nin kayda değer bir gelir akışı olmadan on yıl ayakta kalmasını mühendislik becerisinin kanıtı olarak yorumladı. BeOS'un mirası bugün açık kaynaklı Haiku projesinde sürüyor. Be'nin dersi, teknik üstünlüğün dağıtım kanallarına erişim olmadan pazara dönüşmediği.

Girişimciler için dersler

• Platform işinde dağıtım kanalını kontrol eden oyuncuyla (bilgisayar üreticileri, uygulama mağazaları) çatışma riskini baştan hesaplayın; iyi ürün tek başına rafa çıkmaya yetmez.
• Büyük bir alıcıyla pazarlığa oturmadan önce ürünün eksik temel özelliklerini (Be örneğinde yazdırma) kapatın; eksikler masadaki gücünüzü azaltır.
• Stratejiyi sık değiştirmek sınırlı kaynağı her seferinde yeniden dağıtır; bir alanda gelir kanıtlamadan diğerine geçmeyin.

Kaynaklar

1. Be Inc. (Wikipedia)
2. Ex-Apple brains to lead Palm software revival (The Register, 2001-08-28)
3. BeIA Here Now (Wired, 2000-02)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.