Warren Buffett'tan Tavsiyeler

Milet'te insanlar Thales'le alay ediyordu. Aristoteles'in Politika'da aktardığına göre filozofun yoksulluğunu yüzüne vuruyor, felsefenin hiçbir işe yaramadığını söylüyorlardı. Milet'in kalıntıları bugün Aydın'da duruyor.

Anlatılana göre Thales yıldız bilgisinden yola çıkarak o yıl zeytin hasadının bol olacağını öngördü. Henüz kıştı. Elindeki az parayla Milet'teki ve Sakız Adası'ndaki bütün zeytinyağı preslerine kaparo verdi. Kimse onunla rekabete girmediği için presleri ucuza kiraladı.

Hasat mevsimi geldiğinde herkes aynı anda pres aradı. Thales presleri dilediği fiyattan kiraya verdi, epey para topladı. Böylece, Aristoteles'in deyişiyle, filozofların isterlerse kolayca zengin olabileceğini ama hedeflerinin bu olmadığını gösterdi.

Aristoteles hikâyeye küçük bir not da düşer: İnsanlar bu kazancı Thales'in bilgeliğine bağladı, oysa kullandığı yöntem herkesin uygulayabileceği genel bir yöntemdi. Başkaları bakmazken bakmak. Herkes aynı şeyi aynı anda istemeden önce hazır olmak.

Omaha'daki kaparo

Yaklaşık iki buçuk bin yıl sonra aynı yöntemi en iyi uygulayanlardan biri Warren Buffett oldu. Berkshire Hathaway'in dizginlerini 1965'te, otuz dört yaşında aldı. 1 Ocak 2026'da CEO'luğu Greg Abel'e devretti; 18 Eylül 2026'da ise onursal başkan oldu ve yönetim kurulunda kalmaya devam etti.

Buffett'ın öğrenme hikâyesi de bir kaparoyla başlar. 1984 tarihli mektubunda Benjamin Graham'ın Akıllı Yatırımcı (The Intelligent Investor) kitabını yatırım üzerine yazılmış açık ara en iyi kitap diye anar. 1995 mektubunda anlattığına göre Columbia'ya 1950'de diploma için değil, Graham'dan ders almak için gitti. Ocak 1951'de bir cumartesi günü, hocasının yönetim kurulu başkanı olduğu sigorta şirketi GEICO'yu tanımak için trenle Washington'a gitti. Bina kapalıydı; kapıyı çalmaya devam etti ve içeride çalışan tek kişiyle, şirketin sonradan CEO'su olacak Lorimer Davidson'la dört saat kadar konuştu. Okuma listen için girişimcilerin okuması gereken 25 kitap yazısına da göz atabilirsin.

Önce bir düzeltme

İnternette Buffett'a atfedilen sözlerin önemli bir kısmının kaynağı belirsiz. En yaygınlarından "yumurtaları aynı sepete koyma" ise onun yazdıklarının neredeyse tersi. 1993 mektubunda, portföyü az sayıda şirkette toplamanın, yatırımcıyı her işi daha derinden düşünmeye zorladığı ölçüde riski azaltabileceğini savunur. Aşağıdaki tavsiyeler, doğrudan Berkshire Hathaway hissedar mektuplarından.

Yetkinlik dairenin sınırını bil

1996: "Her şirketin, hatta birçok şirketin uzmanı olmak zorunda değilsin. Yalnızca yetkinlik dairenin içindeki şirketleri değerlendirebilmen yeterli. O dairenin büyüklüğü çok önemli değil; sınırlarını bilmek ise hayati." Thales'in dairesi yıldızlar ve zeytindi; kaparosunu da tam oraya verdi.

Başkaları açgözlüyken kork

1986: "Yalnızca başkaları açgözlüyken korkmaya, yalnızca başkaları korkarken açgözlü olmaya çalışıyoruz." Thales presleri kışın, kimse onlarla ilgilenmezken kiraladı.

Fiyata değil, işin kendisine bak

1989'da ortağı Charlie Munger'ı da anarak: "Harika bir şirketi makul bir fiyata almak, makul bir şirketi harika bir fiyata almaktan çok daha iyidir. Charlie bunu erken anladı; ben yavaş öğrendim." Aynı mektupta bir ekleme daha var: "Zaman, harika işin dostu, vasat işin düşmanıdır."

Delikli tekneyi yamamaya uğraşma

1985: "Kendini sürekli su alan bir teknede bulursan, tekne değiştirmeye harcayacağın enerji, delikleri yamamaya harcayacağından muhtemelen daha verimli olur." Kötü bir işte inat etmek sadakat değil, maliyettir.

Güvenlik payı bırak

1990 mektubunda Buffett, Graham'ın sağlam yatırımın sırrını özetlediği sloganı hatırlatır: "Margin of Safety", yani güvenlik payı. Onu okuyalı kırk iki yıl olduğunu ve hâlâ doğru kelimelerin bunlar olduğunu düşündüğünü yazar. Aristoteles'in anlattığı biçimiyle Thales'in riski de verdiği küçük kaparoyla sınırlıydı; hasat kötü gitseydi kaybı o kadarla kalırdı.

Sular çekilmeden hazırlan

1992: "Kimin çıplak yüzdüğünü ancak sular çekildiğinde öğrenirsin." Korunması yetersiz işler, sakin günlerde herkes kadar sağlam görünür.

Tekel ve hendek

Aristoteles, Thales'in hikâyesini anlattığı pasajda bu hamleye bir ad verir: "monopōlia". Yunanca "monos", yani tek, ile "pōlein", yani satmak, kelimelerinden oluşur; tek başına satma hakkı demektir. İngilizcedeki "monopoly" Latince üzerinden bu kelimeden gelir. Türkçedeki "tekel" de aynı fikri kendi malzemesiyle kurar: tek ve el.

Ama Thales'in tekeli bir mevsim sürdü. Buffett'ın aradığı şey daha kalıcı: 1995 mektubunda, işlerde aşılamaz "hendeklerle" korunan ekonomik kaleler aradığını yazar. 1986'da GEICO'nun maliyet üstünlüğünü değerli bir kaleyi koruyan bir hendeğe benzetir ve şirketin başındaki yöneticinin maliyetleri düşürerek o hendeği sürekli genişlettiğini anlatır. Fark burada: Tekel bir anlık fırsattır, hendek ise her yıl yeniden kazılır.

Son söz

Buffett'ın 18 Eylül 2026'da hissedarlarına yazdığı, görev devrini tamamlayan mektupta şu cümle var:

"En başından beri Charlie ve ben, çeyreklerle değil on yıllarla düşünen hissedarlar aradık."

Senin bu kış kaparo verdiğin fikir, on yıl sonra da bir değer taşıyacak mı?