Lilium

Ne yapıyordu?

Lilium, dikey kalkış ve iniş yapabilen elektrikli bir hava aracı olan Lilium Jet'i geliştiren Bavyera merkezli bir havacılık şirketiydi. Beş koltuklu prototip, hareketli kanatçıklara yerleştirilmiş 36 elektrikli pervaneyle saatte 300 km hız ve 300 km menzil hedefliyordu. Şirket 2025'te hava taksisi pazarına girmeyi planlıyordu.

Neden kapandı?

Lilium kayda değer bir gelir elde edemeden her yıl yüz milyonlarca euro zarar etti; Mart 2024'te birikmiş zararın 1,359 milyar euroya ulaştığı bildirildi. Sertifikasyon takvimi uzadıkça sermaye ihtiyacı büyüdü ve şirket art arda sermaye artırımlarına gitti. Ekim 2024'te Bavyera hükümetiyle 50 milyon euroluk kredi konusunda anlaşma sağlanamayınca Alman iştirakleri için iflas sürecine başvurdu. 20 Aralık 2024'te faaliyetler durdu ve yaklaşık 1.000 kişi işten çıkarıldı. Bir yatırımcı konsorsiyumunun kurtarma planı açıklansa da vaat edilen para gelmedi ve şirket Şubat 2025'te ikinci kez iflas başvurusu yaptı.

Hikâyesi

Nisan 2017'de Münih yakınlarındaki küçük bir havaalanında iki kişilik, insansız bir prototip dikey olarak havalandı. Lilium Eagle adlı bu araç, dört genç mühendisin şehirler arası ulaşımı gökyüzüne taşıma hayalinin ilk somut adımıydı. Sekiz yıl sonra aynı şirket iki kez iflas etmiş olarak tarihe karıştı.

Lilium, 2015'te Münih Teknik Üniversitesi'nden Daniel Wiegand, Sebastian Born, Matthias Meiner ve Patrick Nathen tarafından kuruldu ve adını havacılık öncüsü Otto Lilienthal'den aldı. Mayıs 2019'da ilk kez uçan beş kişilik prototip, hareketli kanatçıklara yerleştirilmiş 36 elektrikli pervaneyle dikey kalkıp yatay uçuşa geçebiliyordu. Şirket Eylül 2017'de 90 milyon dolar, Mart 2020'de Tencent liderliğinde 240 milyon dolar topladı. Eylül 2021'de SPAC birleşmesiyle NASDAQ'ta işlem görmeye başladığında kayda değer bir geliri yoktu, ama değeri 2,4 milyar dolar olarak biçilmişti. Aynı yıl Brezilyalı havayolu Azul 220 uçak için niyet mektubu imzaladı.

Ne var ki uçak geliştirmek ve sertifika almak her yıl daha fazla para demekti. Zarar 2020'de 188 milyon euro, 2022'de 253 milyon euro, 2023'te ise 263 milyon euro oldu. Mart 2024'te birikmiş zararın 1,359 milyar euroya ulaştığı bildirildi. Şirket 2023'te art arda sermaye artırımlarına gitti. Bu arada bazı havacılık akademisyenleri ve eski çalışanlar, uçağın performans hedeflerine ulaşıp ulaşamayacağını açıkça sorgulamıştı.

Son darbe siyasetten geldi. Bavyera hükümetiyle 50 milyon euroluk kredi konusunda anlaşma sağlanamayınca yönetim kurulu Ekim 2024'te Alman iştirakleri için iflas sürecine başvurdu. 20 Aralık 2024'te faaliyetler durduruldu ve yaklaşık 1.000 kişi işten çıkarıldı. Birkaç gün sonra Mobile Uplift adlı bir yatırımcı konsorsiyumunun şirketin bazı bölümlerini satın alacağı açıklandı; ancak vaat edilen para hiç gelmedi ve Şubat 2025'te ikinci iflas başvurusu yapıldı.

Lilium, derin teknoloji girişimlerinde zamanın da bir maliyet kalemi olduğunu gösteriyor. Sertifikasyon takvimi her kaydığında ihtiyaç duyulan sermaye büyüdü ve sonunda tek bir kredi kararı tüm yapıyı devirdi.

Girişimciler için dersler

• Sertifikasyonu yıllar süren bir sektörde nakit planını en kötü senaryoya, yani düzenleyici onayın iki üç yıl gecikmesine göre yapın.
• Kamu desteğini kurtarma planının merkezine koymayın; siyasi kararlar son dakikada değişebilir.
• Performans iddialarınızı bağımsız mühendislerin sorgulamasına açık tutun; teknik şüpheler çoğu zaman yatırımcıdan önce kamuoyunda doğar.

Kaynaklar

1. Lilium GmbH (Wikipedia)
2. Electric aircraft startup Lilium ceases operations, 1,000 workers laid off (TechCrunch, 2024-12-23)
3. German electric jet maker Lilium files for bankruptcy for second time (Yahoo Finance, 2025-02-21)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.