Britishvolt

Ne yapıyordu?

Britishvolt, otomotiv sektörü için lityum iyon batarya üretmeyi hedefleyen bir İngiliz girişimiydi. Aralık 2019'da kurulan şirket, kuzeydoğu İngiltere'deki Blyth'te eski bir kömür sahasında 3.000 kişi istihdam edecek 2,6 milyar sterlinlik bir gigafabrika inşaatına başladı. Eylül 2022'de geliştirme hücreleri güvenlik testlerini geçti ve denenmek üzere yedi müşteriye gönderildi.

Neden kapandı?

Fabrikanın inşası için yaklaşık 2 milyar sterlin gerekiyordu ve şirket bu parayı toplayamadı. Financial Times'ın haberine göre şirket, gelirden yıllarca uzakken yaklaşık 300 çalışana aylık 3 milyon sterlin maaş ödüyor ve savurgan harcamalarıyla dikkat çekiyordu. Ağustos 2022'de inşaat durdu ve en büyük hissedar Orral Nadjari CEO'luktan ayrıldı. Kasım 2022'de hükümet, inşaat aşamalarına bağlı hibeden 30 milyon sterlini öne çekmeyi reddetti. Kurtarma teklifleri sonuçsuz kalınca şirket 17 Ocak 2023'te kayyuma devredildi ve çalışanların çoğu hemen işten çıkarıldı.

Hikâyesi

Northumberland'deki Blyth'te, eski bir kömür santralinin yanındaki boş sahada, Temmuz 2021'de İngiltere'nin elektrikli araç geleceği için dev bir plan onaylandı: 3.000 kişiye iş verecek, 2,6 milyar sterlinlik bir batarya gigafabrikası. Planın arkasında, Aralık 2019'da kurulan ve henüz ticari tek bir batarya satmamış olan Britishvolt vardı.

Şirketin kurucuları arasında İsveçli eski yatırım bankacısı Orral Nadjari ve İsveçli otomotiv girişimcisi Lars Carlstrom bulunuyordu. İnşaat Eylül 2021'de başladı. Madencilik devi Glencore Ağustos 2021'de yatırımcı oldu, Şubat 2022'de 40 milyon sterlin daha koydu ve bu tur şirkete 1 milyar doları aşan bir değer biçti. Ocak 2022'de İngiliz hükümeti, Otomotiv Dönüşüm Fonu aracılığıyla projeye 100 milyon sterlin ayırma sözü verdi. Şirket Kanada'da ikinci bir fabrika planlıyor, Almanya'daki bir batarya üreticisini satın almak için anlaşma yapıyordu.

Ancak fabrika için gereken yaklaşık 2 milyar sterlin bir türlü toplanamadı. Financial Times, şirketin yaklaşık 300 kişiyi işe alıp gelirden yıllarca uzakken maaşlara ayda 3 milyon sterlin harcadığını, pahalı şirket otomobillerinden sık özel jet kullanımına uzanan harcamalar yaptığını yazdı. Ağustos 2022'de inşaat durdu ve en büyük hissedar Nadjari CEO'luktan ayrıldı. Kasım'da hükümet, inşaat aşamalarına bağlı hibeden 30 milyon sterlini öne çekmeyi reddetti; Glencore'un sağladığı 5 milyon sterlinden az ek para şirketi yalnızca beş hafta ayakta tutabildi.

Ocak 2023'te son kurtarma görüşmeleri de çöktü ve Britishvolt 17 Ocak'ta kayyuma devredildi; 300 çalışanın çoğu aynı gün işsiz kaldı. Şirketin 120 milyon sterlin borçla battığı bildirildi, bu rakam sonradan 160 milyon sterline çıktı. Şubat 2023'te Avustralyalı Recharge Industries şirketi 8,6 milyon sterline satın aldı, ancak finansman anlaşması tamamlanamadı. Blyth arazisi Nisan 2024'te veri merkezi kampüsüne dönüştürülmek üzere satıldı ve Britishvolt Kasım 2024'te tasfiyeye girdi.

Britishvolt'un hikâyesi, sanayi ölçeğinde bir hayalin sermaye disiplini olmadan ne kadar hızlı eriyebileceğini gösteriyor. Siyasi destek ve büyük isimli ortaklar heyecan yarattı; ama fabrikayı bitirecek parayı bulmadan harcamayı büyütmek, şirketi ilk soğuk rüzgârda savunmasız bıraktı.

Girişimciler için dersler

• Gelirden yıllarca uzak bir sanayi projesinde lüks harcamaları sıfırlayın; ilk büyük kriz geldiğinde her masraf kalemi yatırımcının önüne konur.
• Kamu hibesine dayanan bir plan yapıyorsanız ödemelerin hangi kilometre taşlarına bağlı olduğunu ve bu aşamaları nasıl finanse edeceğinizi baştan netleştirin.
• Bağlayıcı müşteri alım anlaşmaları olmadan dev bir fabrika inşaatına başlamayın; test için gönderilen numuneler sipariş değildir.

Kaynaklar

1. Britishvolt (Wikipedia)
2. Britishvolt: UK battery start-up collapses into administration (BBC News, 2023-01-17)
3. Battery startup Britishvolt enters administration as rescue talks fail (The Guardian, 2023-01-17)
4. Britishvolt ‘gigafactory’ site sold for £110m to US private equity firm (The Guardian, 2024-04-15)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Hata görürsen aşağıdaki formdan bildir.