15.ai

Ne yapıyordu?

15.ai, kullanıcıların yazdığı İngilizce metni video oyunları, çizgi diziler ve filmlerdeki kurgusal karakterlerin sesleriyle okutan ücretsiz bir web uygulamasıydı. Takma adı 15 olan geliştirici, teknolojiyi MIT'deki lisans araştırması sırasında birinci sınıf öğrencisiyken geliştirmeye başladı. Site kayıt istemiyor, reklam göstermiyor ve gelir elde etmiyordu. Adı, geliştiricinin bir sesin yalnızca 15 saniyelik kayıtla klonlanabileceği yönündeki ifadesinden geliyordu.

Neden kapandı?

15.ai hiçbir zaman ticari bir iş modeline dönüşmedi: zirvede aylık 12.000 dolara ulaşan altyapı maliyetini geliştirici önceki girişiminden kazandığı parayla karşıladı ve gelen satın alma tekliflerine rağmen bağımsız kaldı. Ocak 2022'de Voiceverse adlı bir NFT girişiminin 15.ai ile üretilen sesleri izinsiz ve kaynak göstermeden kendi teknolojisiymiş gibi sattığı ortaya çıktı. Servis, yapay zekâ ve telif hakkı çevresindeki hukuki sorunlar nedeniyle Eylül 2022'de çevrimdışı oldu. Geliştirici Mayıs 2025'te devamı olarak 15.dev'i açtı; 28 Mayıs 2026'da ise 15.dev'i süresiz kapatıp sanatçılara yönelik bir fandom pazar yeri olan Artist Alley'i kurmaya odaklanacağını duyurdu.

Hikâyesi

Konuşma sentezi, 2016'da DeepMind'ın WaveNet çalışmasıyla sinir ağlarına dayalı yeni bir döneme girdi. Ancak 2018'de Google'ın Tacotron 2'si bile doğal bir ses için genellikle onlarca saatlik kayıt gerektiriyordu. Takma adı 15 olan bir geliştirici, MIT'de birinci sınıf öğrencisiyken bu soruna odaklandı: çok az veriyle, duygu tonu taşıyan karakter sesleri üretmek.

15.ai, 2 Mart 2020'de ücretsiz ve kayıt gerektirmeyen bir web uygulaması olarak yayına çıktı. Kullanıcılar yazdıkları metni Portal, Team Fortress 2, Undertale, My Little Pony: Friendship Is Magic ve SpongeBob SquarePants gibi yapımların karakterlerine okutabiliyordu. Site Mayıs 2020'ye kadar 4,2 milyondan fazla ses dosyası sundu. 2021 başında 15.ai ile üretilen skeçler, memler ve hayran içerikleri Twitter, TikTok, Reddit, Twitch ve YouTube'da viral oldu.

Popülerlik bedelsiz değildi. Zirvede AWS altyapısının aylık maliyeti 12.000 dolara ulaştı. Satın alma tekliflerine rağmen site bağımsız kaldı ve geliştiricinin önceki girişiminden kazandığı parayla ayakta tutuldu. 14 Ocak 2022'de, oyuncu Troy Baker'ın ortaklığını duyurduğu blokzincir şirketi Voiceverse'in 15.ai ile üretilen sesleri kaynak göstermeden kendi teknolojisinin ürünü gibi tanıttığı ve NFT olarak sattığı ortaya çıktı. Şirket, pazarlama ekibinin bir demo hazırlarken 15.ai'yi kaynak göstermeden kullandığını kabul etti. Geliştiricinin sert yanıtı sosyal medyada yüz binlerce paylaşım ve beğeni aldı.

Servis Eylül 2022'de yapay zekâ ve telif hakkı çevresindeki hukuki sorunlar nedeniyle çevrimdışı oldu. Ardından kurucuları 15.ai'nin öncü etkisini kabul eden ticari alternatifler ortaya çıktı. Geliştirici 18 Mayıs 2025'te devamı olarak 15.dev'i açtı; 28 Mayıs 2026'da ise 15.dev'i süresiz olarak kapattığını ve sanatçılara yönelik bir fandom pazar yeri olan Artist Alley'i kurmaya odaklanacağını duyurdu.

Girişimciler için dersler

• Viral olmak iş modeli değildir: milyonlarca kullanım, gelir üretmeyen bir ürünün maliyetini kurucunun cebine yükler.
• Başkalarının karakterlerine ve seslerine dayanan bir ürün kuruyorsan, hukuki zemini büyümeden önce netleştir.
• Topluluğun desteği, teknolojin taklit edildiğinde güçlü bir kalkandır; ama tek başına sürdürülebilirlik sağlamaz.

Kaynaklar

1. 15.ai, Wikipedia (İngilizce)
2. 15.ai, Vikipedi (Türkçe)
3. 15.ai, Wikidata
4. https://www.wikidata.org/wiki/Q110960686
5. Wikipedia (TR)
6. Wikipedia (EN)

Bu bölüm kamuya açık kaynaklardan (Wikidata, haber arşivleri, şirket duyuruları) derlenmiştir. Rakamlar kaynaklarda yer aldığı biçimiyle verilir; bilinmeyen alanlar boş bırakılır. Bir kayıtta hata görürsen düzeltme talebi gönderebilirsin.

Bu kayıtta yanlış bir bilgi mi var? Düzeltme talep et → Yöntem