# Lala (2006 – 2010)

- Adres: https://girisimcikafasi.com/girisim-mezarligi/lala/
- Sektör: Medya ve eğlence
- Ülke: Amerika Birleşik Devletleri
- Toplam yatırım: 20 milyon $
- Kapanış nedeni: Satın alınıp kapatıldı

## Ne yapıyordu?

Lala, Palo Alto merkezli bir çevrimiçi müzik servisiydi ve başlangıçta kullanıcılar arasında ikinci el CD takasına aracılık etti. Daha sonra kullanıcıların kendi müziklerini yükleyip dinleyebildiği, şarkıları bir kez ücretsiz dinleyip ardından 10 sente sınırsız web dinleme hakkı ya da 89 sente MP3 satın alabildiği bir modele geçti. Büyük plak şirketleriyle anlaşmaları vardı ve 8 milyonun üzerinde lisanslı şarkı sunduğunu açıklıyordu.

## Neden kapandı?

Şirket iş modelini birkaç kez değiştirdi: önce CD takası, 2007'de kısa süre sonra açıklamasız kaldırılan ücretsiz dinleme, 2008'de de 10 sentlik web şarkısı modeli. Takas işinde kargo ve kullanılmayan pullu zarflar potansiyel gelir kaybı yarattı. TechCrunch'ın aktardığı New York Times haberine göre Lala yöneticileri kısa vadede kâra geçme ihtimalinin zayıf olduğu sonucuna varıp Apple'la görüşmeyi kendileri başlattı. Apple Lala'yı 4 Aralık 2009'da satın aldı ve 30 Nisan 2010'da servisin 31 Mayıs'ta kapanacağını duyurdu.

## Hikâyesi

Lala'nın ilk hâli bugün tuhaf görünebilir: kullanıcılar birbirine ikinci el CD gönderiyor, site de kimin kaç CD gönderip kaç CD alacağını takip ediyordu. Palo Alto merkezli şirketi seri girişimci Bill Nguyen, Billy Alvarado, Anselm Baird-Smith ve John Cogan III ile birlikte kurdu. Mart 2006'da davetiyeli beta olarak açılan site, Aralık 2006'ya gelindiğinde yaklaşık 300 bin üyeye ve 500 binin üzerinde CD takasına ulaşmıştı; ekip ise yalnızca 23 kişiydi.

Takas modelinin ekonomisi inceydi. Lala alınan her disk için 1 dolar ücret alıyor, kargoyu da üstleniyordu. Başta üyelere pullu zarflar verildi, ancak kullanılmayan ya da kaybolan zarflar ciddi bir gelir kaybı riski yarattı; Temmuz 2006'da takas başına 75 sentlik kargo ücretine geçildi. 2007'de gelen Lala 2.0 ile odak müzik yüklemeye ve ücretsiz, yasal tam şarkı dinlemeye kaydı; ancak dinleme özelliği birkaç hafta sonra kullanıcılara açıklama yapılmadan kaldırıldı.

Haziran 2008'de genel kullanıma açılan Lala 3.0 ile model bir kez daha değişti. Üyeler her şarkıyı bir kez ücretsiz dinleyebiliyor, 10 sente sınırsız dinleme hakkı veren bir web şarkısı ya da 89 sente MP3 satın alabiliyordu. Bain Capital ve Ignition Partners'ın desteklediği şirket, Warner Music Group'tan da 20 milyon dolar yatırım aldı ve 8 milyonun üzerinde lisanslı şarkı sunduğunu açıkladı. 2009 sonbaharında Lala, Google'ın arama sonuçlarına ve Facebook'un hediye mağazasına entegre edildi.

Bu hamleler yetmedi. TechCrunch'ın aktardığı New York Times haberine göre Lala yöneticileri kısa vadede kâra geçme ihtimalinin zayıf olduğuna karar verip Apple'ın iTunes'tan sorumlu yöneticisi Eddy Cue ile görüşmeyi kendileri başlattı. Apple 4 Aralık 2009'da Lala'yı satın aldı; habere göre asıl ilgi şirketin mühendislerine ve bulut tabanlı müzik deneyimine yönelikti. Aynı ay takas servisi kapatıldı. 30 Nisan 2010'da yeni üye alınmadığı ve servisin 31 Mayıs'ta kapanacağı duyuruldu; kullanıcıların bakiyeleri iTunes Store kredisine dönüştürüldü.

Lala, bulutta müzik fikrini erken yakalayan ama kârlı bir modeli oturtamadan alıcıya sığınan bir girişimdi. Ders açık: iş modelini sık değiştiren bir şirket, her dönüşte kullanıcı güvenini ve nakdini biraz daha tüketiyor.

## Dersler

- İş modelini sık değiştirmek kullanıcı güvenini sarsar; bir özelliği kaldırırken kullanıcıya nedenini açıkça anlatın.
- Fiziksel lojistik içeren modellerde kaybolan ya da kullanılmayan kargo malzemesinin maliyetini fiyatlamaya baştan dahil edin.
- Satın alınma görüşmesinde kullanıcıların ödeme yaptığı hakların akıbetini netleştirin ve kapanış halinde telafiyi planlayın.

## Kaynaklar

- [Lala (music service)](https://en.wikipedia.org/wiki/Lala_(music_service))
- [Apple Has Acquired Lala](https://techcrunch.com/2009/12/04/apple-acquires-lala/)
- [Popularity crunch: Lala's free streaming goes dark, will return](https://arstechnica.com/old/content/2007/07/the-day-the-music-died-lalas-free-streaming-goes-dark-will-return.ars)