# Fair (2016 – 2022)

- Adres: https://girisimcikafasi.com/girisim-mezarligi/fair/
- Sektör: Mobilite ve ulaşım
- Ülke: Amerika Birleşik Devletleri
- Toplam yatırım: 2 milyar $
- Unicorn: evet, zirve değerleme 1,2 milyar $
- Kapanış nedeni: İş modeli tutmadı

## Ne yapıyordu?

Fair, 2016'da Scott Painter'ın kurduğu Santa Monica merkezli bir araç kiralama ve abonelik şirketiydi. Müşteri uygulamadan ikinci el araç seçip uzun bir sözleşme imzalamadan aylık ödemeyle kullanabiliyordu. Şirket sonra iki ve üç yıllık kiralamalara kaydı. 2019'da Ford'un Canvas abonelik işini de aldı.

## Neden kapandı?

Fair 2017 sonunda Uber'in zarar eden Xchange Leasing işini devraldı, Aralık 2018'de SoftBank liderliğinde 385 milyon dolar açıkladı. Fortune bu tur için 1,2 milyar dolar değerleme bildirdi. Ekim 2019'da SoftBank'ın maliyet baskısıyla personelin yüzde 40'ı çıkarıldı, bir hafta sonra Painter CEO'luktan ayrıldı. Şubat 2020'de sigorta primlerindeki artış gerekçesiyle Uber sürücülerine yönelik haftalık Fair Go programı sonlandırıldı. Mayıs 2022'de Shift Technologies bayi pazaryeri varlıklarını 15 milyon dolar nakit ve yüzde 2,5 hisseyle aldı. Bloomberg'e göre SoftBank'ın yaklaşık üçte bir olan payı dahil öz sermaye silindi.

## Hikâyesi

Scott Painter, 2016'da kurduğu Fair ile araç sahibi olma biçimini değiştirmek istedi: telefondan araç seç, aylık öde, istediğinde bırak.

Fikir SoftBank'ın dikkatini çekti. Aralık 2018'de açıklanan 385 milyon dolarlık tur şirkete 1,2 milyar dolar değer biçti. Fair, Uber'in zararlı kiralama işi Xchange'i de devralmıştı ve sürücülere haftalık araç veriyordu. Eylül 2019'da Ford'un Canvas aboneliği de alındı.

Birkaç hafta sonra hava değişti. SoftBank'ın maliyet baskısıyla Ekim 2019'da personelin yüzde 40'ı çıkarıldı ve Painter ayrıldı. Şubat 2020'de sigorta primleri yüzünden Fair Go programı sona erdi.

Şirket önce iki ve üç yıllık ikinci el kiralamalara döndü, ama yetmedi. Mayıs 2022'de bayi pazaryeri varlıkları Shift'e 15 milyon dolar nakit ve yüzde 2,5 hisseyle gitti, filo ve sürücü sözleşmeleri de satışa çıkarıldı. Öz sermaye ve yatırımcıların parası silindi.

## Dersler

- Başkasının zarar ettiği işi devralmak büyüme değildir. Uber'in Xchange işini almadan önce, onu neyin zarara soktuğunu ve senin neyi farklı yapacağını yaz.
- Araç kiralama aslında bir finans ve sigorta işidir. Uygulaman ne kadar iyi olursa olsun araç değer kaybı ve sigorta primi rakamlarını en başta modelle; Fair Go'yu bitiren şey prim artışıydı.
- Tek büyük yatırımcıya bağlıysan onun önceliği senin stratejin olur. SoftBank maliyet istedi ve yüzde 40 işten çıkarma geldi; yönetim kurulunda alternatif bir sermaye yolu hazır tut.

## Kaynaklar

- [Shift acquires assets of Fair.com](https://coverager.com/shift-acquires-assets-of-fair-com/)
- [SoftBank-backed Fair puts the brakes on weekly car rentals for Uber drivers](https://techcrunch.com/2020/02/06/uber-fair-go-shut-down/)
- [Fair: Selected assets and a subsidiary sold to Shift](https://altss.com/unicorn-tracker/fair)