# AppHarvest (2017 – 2023)

- Adres: https://girisimcikafasi.com/girisim-mezarligi/appharvest/
- Sektör: Yemek ve içecek
- Ülke: Amerika Birleşik Devletleri
- Toplam yatırım: bilinmiyor
- Kapanış nedeni: Nakit bitti

## Ne yapıyordu?

AppHarvest, Appalachya bölgesinde, Kentucky'de dev seralarda hidroponik ve dikey tarım yapan bir gıda üretim şirketiydi. Jonathan Webb tarafından 2017'de kurulan şirket, eski kömür bölgesine yeşil istihdam ve sürdürülebilir üretim vaadiyle öne çıktı. Morehead, Richmond, Somerset ve Berea'da toplam dört sera tesisi işletti.

## Neden kapandı?

Seralar büyük yatırım gerektirirken şirket ağır zararlar yazdı; yerel basına göre yalnızca 2021'deki zarar 166 milyon dolardı. Kasım 2022'de şirket geleceğine dair ciddi şüpheler bulunduğunu açıkladı. Hisse fiyatının çöküşü sonrasında hissedarlar, yöneticilerin şirketin hazırlık durumunu yatırımcılara yanlış aktardığını iddia eden beş federal dava açtı. Grist'in araştırması seralarda aşırı sıcak ve güvensiz çalışma koşulları olduğunu ortaya koydu. Şirket 24 Temmuz 2023'te Chapter 11 başvurusu yaptı ve seraları farklı alıcılara satıldı.

## Hikâyesi

Kentucky'nin doğusunda, kömür madenciliğinin gerilediği Appalachya bölgesinde, 2017'de iddialı bir fikir filizlendi: dev seralarda topraksız tarım yapıp bölgeye yeni ve yeşil işler kazandırmak. AppHarvest'i kuran Jonathan Webb, şirketi bu dönüşüm hikâyesiyle anlattı; yönetim kurulunda Martha Stewart, Jeffrey Ubben ve JD Vance gibi isimler yer aldı.

Fikir medyanın ve yatırımcıların ilgisini hızla çekti. Fast Company 2019'da şirketin kömür bölgesinde dünyanın en büyük sürdürülebilir seralarından birini kuracağını yazdı. AppHarvest 2020'de Novus Capital adlı bir SPAC ile birleşerek borsaya açıldı. CNN 2021'de Morehead'deki tesisi ABD'nin en büyük serası olarak tanıttı ve bunun tarımın geleceği olup olamayacağını sordu. Şirket zamanla Morehead ve Richmond'da 60'ar akrlık, Somerset'te 30 ve Berea'da 15 akrlık tesislere ulaştı.

Ancak rakamlar vaatle örtüşmedi. Yerel gazete Lexington Herald-Leader'a göre şirket 2021'de 166 milyon dolar zarar etti; Kasım 2022'de ise geleceğine dair ciddi şüpheler bulunduğunu açıkladı. Hisse fiyatındaki sert düşüşün ardından hissedarlar beş federal dava açtı. Davalarda yöneticilerin şirketin hazırlık durumunu yatırımcılara ve düzenleyicilere yanlış aktardığı, bu sırada milyonlarca dolarlık ücret aldığı iddia edildi.

Seraların içinden gelen haberler de iç açıcı değildi. Grist'in araştırmasına göre çalışanlar zaman zaman 155 Fahrenhayt dereceye (yaklaşık 68 santigrat) ulaşan sıcaklıklarla karşı karşıya kaldı; sözleşmeli işçiler yerel çalışanlardan fazlaydı ve daha az hakka sahipti. Bu tablo, şirketin bölge ekonomisine katkı sözüyle çelişiyordu. 24 Temmuz 2023'te AppHarvest Chapter 11 başvurusu yaptı. Morehead ve Richmond seraları uzun süreli yatırımcı Equilibrium Capital'e, Somerset tesisi Bosch Growers'a, Berea tesisi ise Mastronardi'ye satıldı.

AppHarvest'in hikâyesi, güçlü bir anlatının ve ünlü destekçilerin sermaye yoğun bir modelin birim ekonomisini kurtaramayacağını gösteriyor. Şirketin vaat ettiği dönüşüm, seraların verimli ve kârlı çalıştığı kanıtlanmadan büyütüldü; bedelini de hem yatırımcılar hem çalışanlar ödedi.

## Dersler

- Sera gibi sermaye yoğun bir tarım modelinde ilk tesisin kârlılığını kanıtlamadan yeni tesislere geçmeyin; her yeni tesis açığı büyütür.
- Yerel istihdam vaadiyle yola çıktıysanız çalışma koşullarını bu vaadin ölçülebilir bir parçası yapın; güven kaybı hem çalışanı hem kamu desteğini uzaklaştırır.
- SPAC ile erken halka açılmak, üretimi henüz oturmamış bir şirketi her çeyrek sınav veren bir yapıya sokar; bunun maliyetini önceden hesaplayın.

## Kaynaklar

- [AppHarvest](https://en.wikipedia.org/wiki/AppHarvest)
- [AppHarvest files for Chapter 11](https://www.wsj.com/articles/appharvest-files-for-chapter-11-928e2ae3)
- [Could the biggest greenhouse in the US be the future of farming?](https://www.cnn.com/2021/10/06/world/appharvest-kentucky-greenhouse-robot-farming-spc-intl-hnk/index.html)
- [AppHarvest to go public via merger with blank-check firm](https://www.reuters.com/article/appharvest-novus-cap-idUSL4N2GQ33L)